वॉशिंग्टन/तेहरान (pragatbharat.com) : जागतिक राजकारण आणि अर्थव्यवस्थेला कलाटणी देणारी एक मोठी बातमी समोर येत आहे. इराणने अमेरिकेसमोर एक महत्त्वाचा प्रस्ताव ठेवला असून, त्यावर वॉशिंग्टन गांभीर्याने विचार करत असल्याचे समजते. इराणने आपल्या ताब्यातील महत्त्वाच्या ‘होर्मुझची सामुद्रधुनी’ (Strait of Hormuz) व्यापारासाठी पूर्णपणे खुली करण्याची तयारी दर्शवली आहे. मात्र, त्या बदल्यात अमेरिकेने इराणच्या बंदरांवरील निर्बंध (Blockade) हटवावेत आणि सुरू असलेले युद्ध संपवावे, अशी अट इराणने ठेवली आहे.
होर्मुझच्या सामुद्रधुनीचे महत्त्व: होर्मुझची सामुद्रधुनी हा जगातील सर्वात महत्त्वाचा तेल वाहतूक मार्ग आहे. जगातील एकूण तेल पुरवठ्यापैकी सुमारे २० ते ३० टक्के तेल वाहतूक याच अरुंद मार्गातून होते. इराणने अनेकदा हा मार्ग बंद करण्याची धमकी दिली होती, ज्यामुळे जागतिक बाजारात तेलाच्या किमती भडकण्याची भीती होती. आता इराणने हा मार्ग खुला करण्याचा प्रस्ताव दिल्याने जागतिक ऊर्जा बाजाराला मोठा दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे.
इराणच्या अटी आणि अमेरिकेची भूमिका: इराणने आपल्या प्रस्तावात स्पष्ट केले आहे की, जर अमेरिकेने इराणी बंदरांवर लादलेले आर्थिक आणि व्यापारी निर्बंध मागे घेतले, तर इराण या क्षेत्रात शांतता प्रस्थापित करण्यास सहकार्य करेल. सूत्रांच्या माहितीनुसार, बायडेन/ट्रम्प प्रशासन (सद्य परिस्थितीनुसार) या प्रस्तावाच्या तांत्रिक आणि राजनैतिक बाजू तपासून पाहत आहे. जर हा करार यशस्वी झाला, तर मध्यपूर्वेतील तणाव कमी होऊन कच्च्या तेलाच्या किमतीत मोठी घसरण होऊ शकते.
जागतिक अर्थव्यवस्थेवर होणारा परिणाम: या संभाव्य करारामुळे केवळ अमेरिका आणि इराणमधील तणाव कमी होणार नाही, तर भारत आणि चीनसारख्या मोठ्या तेल आयातदार देशांनाही मोठा फायदा होईल. तज्ज्ञांच्या मते, जर इराणने हा मार्ग कायमस्वरूपी खुला ठेवला आणि युद्धजन्य परिस्थिती निवळली, तर जागतिक व्यापार अधिक सुरक्षित होईल. आगामी काही दिवसांत यावर संयुक्त राष्ट्रांच्या मध्यस्थीने मोठी घोषणा होण्याची शक्यता आहे.