कोलकाता (pragatbharat.com) : आज संपूर्ण जगभरात विश्वकवी रवींद्रनाथ टागोर यांची जयंती साजरी केली जात आहे. भारतीय साहित्याला जागतिक स्तरावर प्रतिष्ठा मिळवून देणारे आणि आशियातील पहिले नोबेल पारितोषिक विजेते म्हणून टागोरांचे नाव इतिहासात सुवर्णअक्षरांनी कोरले गेले आहे. ७ मे १८६१ रोजी कोलकाता येथे त्यांचा जन्म झाला, परंतु बंगाली पंचांगानुसार त्यांची जयंती ‘पोचीश बोईशाख’ म्हणून मोठ्या उत्साहात साजरी करण्याची परंपरा आहे.
साहित्यातील अष्टपैलू व्यक्तिमत्त्व रवींद्रनाथ टागोर केवळ कवी नव्हते, तर ते कादंबरीकार, नाटककार, चित्रकार आणि संगीतकारही होते. त्यांनी लिहिलेली ‘गीतांजली’ ही काव्यसंग्रह आजही जगातील सर्वोत्तम साहित्यापैकी एक मानली जाते. त्यांच्या लेखनातून निसर्ग, मानवता आणि राष्ट्रप्रेम यांचा सुरेख संगम पाहायला मिळतो. त्यांनी सुमारे २,२०० हून अधिक गाणी रचली, ज्यांना आज ‘रवींद्र संगीत’ म्हणून ओळखले जाते.
दोन देशांच्या राष्ट्रगीतांचे निर्माते टागोरांचे सर्वात मोठे योगदान म्हणजे त्यांनी दोन देशांना त्यांची राष्ट्रगीते दिली. भारताचे ‘जन गण मन’ आणि बांगलादेशचे ‘आमार शोनार बांगला’ या दोन्ही गीतांची रचना गुरुदेव टागोरांनीच केली आहे. एवढेच नाही तर श्रीलंकेच्या राष्ट्रगीतावरही त्यांच्या विचारांचा आणि शैलीचा मोठा प्रभाव आहे. त्यांनी स्थापन केलेली ‘शांतीनिकेतन’ ही संस्था आजही भारतीय संस्कृती आणि शिक्षणाचे महत्त्वाचे केंद्र आहे. त्यांच्या जयंतीनिमित्त आज विविध शैक्षणिक आणि सांस्कृतिक संस्थांमध्ये त्यांच्या साहित्याचे वाचन आणि गायनाचे कार्यक्रम आयोजित करण्यात आले आहेत.