पुणे (pragatbharat.com) : स्वराज्याचे दुसरे छत्रपती आणि शिवपुत्र संभाजी महाराज यांची आज १४ मे रोजी ३६९ वी जयंती साजरी होत आहे. मराठा साम्राज्याच्या इतिहासात आपल्या अजोड शौर्याने आणि बलिदानाने सुवर्ण अक्षरांनी नाव कोरणार्या या महापराक्रमी राजाला आज संपूर्ण महाराष्ट्र अभिवादन करत आहे.
छत्रपती संभाजी महाराज यांचा जन्म १४ मे १६५७ रोजी किल्ले पुरंदर येथे झाला. छत्रपती शिवाजी महाराज आणि महाराणी सईबाई यांचे ते थोरले पुत्र होते. लहानपणापासूनच त्यांना राजकारण, युद्धशास्त्र आणि अनेक भाषांचे उत्तम ज्ञान होते. वयाच्या अवघ्या १४ व्या वर्षी त्यांनी ‘बुधभूषण’ सारख्या ग्रंथाची निर्मिती करून आपल्या विद्वत्तेची चुणूक दाखवली होती.
शिवाजी महाराजांच्या निधनानंतर स्वराज्याची धुरा अत्यंत कठीण काळात संभाजी महाराजांनी आपल्या खांद्यावर घेतली. आपल्या ९ वर्षांच्या कार्यकाळात त्यांनी मुघल, आदिलशाही, कुतुबशाही, पोर्तुगीज आणि सिद्दी अशा बलाढ्य शत्रूंना पाणी पाजले. विशेष म्हणजे, त्यांनी आपल्या आयुष्यात एकही युद्ध हरले नाही, हा त्यांच्या युद्धकौशल्याचा मोठा पुरावा आहे.
औरंगजेबाने स्वराज्यावर चाल करून आल्यानंतर संभाजी महाराजांनी त्याला तब्बल २७ वर्षे महाराष्ट्राच्या मातीत झुंजवत ठेवले. धर्माभिमानी आणि स्वाभिमानी छत्रपतींनी स्वराज्यासाठी दिलेले बलिदान आजही तरुणाईसाठी स्फूर्तीचा मोठा स्रोत ठरत आहे. आज राज्यभरात विविध गड-किल्ल्यांवर आणि गावोगावी व्याख्याने, पोवाडे आणि सामाजिक उपक्रमांद्वारे ‘शंभूराजे’ यांची जयंती मोठ्या उत्साहात साजरी केली जात आहे.