वॉशिंग्टन (pragatbharat.com) : अंतराळ क्षेत्रातून एक अत्यंत कठीण आणि निराशाजनक बातमी समोर आली आहे. अमेरिकेची अंतराळ संस्था ‘नासा’ने (NASA) मंगळ ग्रहाभोवती प्रदक्षिणा घालणारे आपले प्रसिद्ध स्पेसक्राफ्ट ‘मावेन’ (MAVEN – Mars Atmosphere and Volatile Evolution) अधिकृतपणे मृत घोषित केले आहे. गेल्या ६ महिन्यांपासून या उपग्रहाकडून कोणताही रेडिओ संपर्क किंवा संदेश न मिळाल्यामुळे नासाने अखेर या मोहिमेची सांगता झाल्याची पुष्टी केली आहे. या घोषणेमुळे मंगळाच्या वातावरणाचा अभ्यास करणारा एक दशकभराचा यशस्वी प्रवास थांबला आहे.
‘मावेन’ स्पेसक्राफ्ट २०१३ मध्ये प्रक्षेपित करण्यात आले होते. मंगळ ग्रहाचे वातावरण आणि तिथल्या हवामानात होणारे बदल यांचा कक्षेमधून सखोल अभ्यास करणे हा या मोहिमेचा मुख्य हेतू होता. मात्र, गेल्या वर्षी डिसेंबरच्या सुरुवातीला मंगळ ग्रहाच्या पाठीमागे गेल्यानंतर हे स्पेसक्राफ्ट रहस्यमयी रित्या शांत झाले. मिळालेल्या डेटाच्या प्राथमिक विश्लेषणानुसार, स्पेसक्राफ्ट अचानक स्वतःभोवती वेगाने फिरू लागले (Fast Spin), ज्यामुळे त्याचा ठरलेला तांत्रिक मार्ग विस्कळीत झाला आणि त्याच्या संपर्कासह आतील संपूर्ण बॅटरी बॅकअप संपला.
या वर्षाच्या सुरुवातीला नासाने स्थापन केलेल्या विशेष पुनरावलोकन मंडळाने (Review Board) सर्व तांत्रिक बाजू तपासल्यानंतर निष्कर्ष काढला की, हे स्पेसक्राफ्ट आता पूर्णपणे निरुपयोगी झाले असून ते पुन्हा सुरू करणे किंवा रिकव्हर करणे अशक्य आहे. असे असले तरी, हे मृत स्पेसक्राफ्ट पुढील ५० ते १०० वर्षे मंगळाच्या कक्षेतच फिरत राहील आणि त्यानंतर ते ग्रहाच्या पृष्ठभागावर कोसळेल, असा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे. तोपर्यंत याच्यामुळे इतर कोणत्याही सक्रिय अंतराळ मोहिमेला किंवा उपग्रहाला धोका निर्माण होणार नाही, असेही नासाने स्पष्ट केले आहे.
