नवी दिल्ली (pragatbharat.com) : भारतीय संस्कृती (Indian Culture) ही जगातील सर्वात प्राचीन, समृद्ध आणि वैविध्यपूर्ण संस्कृतींपैकी एक मानली जाते. ‘अतिथी देवो भव’ आणि ‘वसुधैव कुटुंबकम’ (संपूर्ण जग हेच एक कुटुंब आहे) हा विचार देणाऱ्या भारतीय जीवनशैलीची भुरळ आता संपूर्ण जगाला पडत आहे. जागतिक स्तरावर भारताच्या योग, आयुर्वेद आणि पारंपरिक कलांना मिळणारी मान्यता दिवसेंदिवस अधिक दृढ होत आहे.
विविधतेत एकता हीच खरी ताकद: भारताची सांस्कृतिक ओळख ही केवळ भौगोलिक सीमांपुरती मर्यादित नाही. देशातील विविध राज्यांमधील भाषा, सण-उत्सव, खाद्यसंस्कृती आणि पेहराव यामध्ये कमालीचे वैविध्य आहे. दिवाळी, ईद, ख्रिसमस आणि गुढीपाडवा यांसारखे सण संपूर्ण देशात एकात्मतेची भावना वाढीस लावतात. या सांस्कृतिक विविधतेमुळेच भारताकडे एक शांतताप्रिय आणि प्रगतीशील राष्ट्र म्हणून पाहिले जाते.
जागतिक स्तरावर ‘योग’ आणि ‘आयुर्वेद’चा डंका: २१ जून हा दिवस जगभरात ‘आंतरराष्ट्रीय योग दिन’ म्हणून साजरा केला जातो, ही भारताच्या सांस्कृतिक वारशाची जागतिक पावती आहे. त्यासोबतच, आधुनिक वैद्यकशास्त्राच्या युगातही आयुर्वेद आणि नैसर्गिक उपचार पद्धतीला जागतिक स्तरावर मोठी मागणी आहे. उन्हाळ्याच्या दिवसांत निरोगी राहण्यासाठी आयुर्वेदाने सांगितलेले नियम आणि पेये आज पाश्चिमात्य देशांमध्येही मोठ्या प्रमाणावर अवलंबली जात आहेत.
सिनेमा आणि कलेचे योगदान: भारतीय संगीत, शास्त्रीय नृत्य (उदा. भरतनाट्यम, कथ्थक) आणि बॉलिवूड सिनेमा यांनी जागतिक पातळीवर भारताची ‘सॉफ्ट पॉवर’ (Soft Power) मजबूत केली आहे. जुन्या काळातील उत्कृष्ट भारतीय चित्रपटांपासून ते आजच्या जागतिक व्यासपीठावर ऑस्कर जिंकणाऱ्या कलाकृतींपर्यंत, भारतीय संस्कृतीचे दर्शन जगाला थक्क करत आले आहे. हा समृद्ध वारसा जपणे आणि तो पुढच्या पिढीपर्यंत पोहोचवणे हे प्रत्येक नागरिकाचे कर्तव्य मानले जाते.