हबल अंतराळ दुर्बिणीचे अवकाशातील ३६ यशस्वी वर्षे; खगोलशास्त्रात क्रांती घडवणारा ऐतिहासिक क्षण

पुणे (pragatbharat.com) : खगोलशास्त्राच्या इतिहासात आजचा दिवस सुवर्ण अक्षरांनी लिहिला गेला आहे. २४ एप्रिल १९९० रोजी ‘नासा’ने (NASA) हबल अंतराळ दुर्बीण (Hubble Space Telescope) अवकाशात सोडली होती. आज या घटनेला ३६ वर्षे पूर्ण होत आहेत. या एका दुर्बिणीने मानवाच्या अंतराळाकडे बघण्याचा दृष्टिकोन पूर्णपणे बदलून टाकला आहे.

डिस्कव्हरी या अंतराळ यानाच्या सहाय्याने हबलला पृथ्वीच्या कक्षेत प्रस्थापित करण्यात आले होते. पृथ्वीच्या वातावरणाबाहेर असल्याने, या दुर्बिणीला अवकाशातील अतिशय स्पष्ट आणि दूरवरचे फोटो घेणे शक्य झाले. हबलने पाठवलेल्या फोटोंमुळेच आपल्याला विश्वाचे वय साधारण १३.८ अब्ज वर्षे असल्याचे अचूकपणे समजले. तसेच, विश्वाचा विस्तार होण्याचा वेग (Expansion of Universe) वाढत आहे, हा महत्त्वाचा शोधही याच दुर्बिणीमुळे लागला.

गेल्या साडेतीन दशकांत हबलने १५ लाखांहून अधिक निरीक्षणांची नोंद केली आहे. ताऱ्यांचा जन्म, कृष्णविवर (Black Holes) आणि दूरवरच्या दीर्घिका (Galaxies) यांची अनेक गुपिते हबलने उलगडली आहेत. आजही ही दुर्बीण अवकाशात कार्यरत असून नव्या संशोधनासाठी शास्त्रज्ञांना मदत करत आहे. विज्ञानाच्या क्षेत्रात हबलचे योगदान अजोड मानले जाते.