न्यू यॉर्क/वॉशिंग्टन (pragatbharat.com) : अण्वस्त्रांच्या वाढत्या धोक्याला आळा घालण्यासाठी जागतिक स्तरावर अत्यंत महत्त्वाचा मानला जाणाऱ्या ‘अण्वस्त्र प्रसारबंदी कराराचा’ (Non-Proliferation Treaty – NPT) आढावा घेण्यासाठी आजपासून न्यू यॉर्कमधील संयुक्त राष्ट्रांच्या मुख्यालयात २०२६ आढावा परिषद सुरू होत आहे. रशिया-युक्रेन आणि इस्रायल-इराण यांच्यातील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर ही परिषद अत्यंत संवेदनशील मानली जात आहे.
NPT कराराचे उद्दिष्ट काय? १९७० पासून अंमलात आलेल्या या आंतरराष्ट्रीय कराराचे मुख्य उद्दिष्ट जगात अण्वस्त्रांचा प्रसार रोखणे, अण्वस्त्रीकरण पूर्णपणे बंद करणे आणि शांततापूर्ण कामांसाठी अणुऊर्जेचा वापर वाढवणे हे आहे. दर पाच वर्षांनी या कराराचा आढावा घेतला जातो. या परिषदेत अमेरिका, रशिया, चीन, फ्रान्स आणि ब्रिटन यांसारखे अण्वस्त्रधारी देश आणि इतर सदस्य देश अण्वस्त्रांच्या संख्येत कपात करण्याबाबत चर्चा करणार आहेत.
भारताची भूमिका आणि जागतिक चिंता: भारत, पाकिस्तान, इस्रायल आणि उत्तर कोरिया यांसारख्या देशांनी अद्याप या करारावर स्वाक्षरी केलेली नाही, कारण हा करार भेदभाव करणारा असल्याचे भारताचे मत आहे. मात्र, सध्याच्या जागतिक परिस्थितीत अण्वस्त्रांचा वापर होण्याची भीती व्यक्त केली जात असल्याने, या परिषदेत उत्तर कोरियाचा अणुप्रकल्प आणि इराणचे युरेनियम समृद्धीकरण हे विषय चर्चेच्या केंद्रस्थानी राहतील. जगाला संभाव्य अणू युद्धापासून वाचवण्यासाठी ही परिषद निर्णायक ठरू शकते, असे मत जागतिक विश्लेषकांनी व्यक्त केले आहे.