दिल्ली (pragatbharat.com) : आजच्या आधुनिक आणि डिजिटल युगात संपूर्ण जगाला भारताच्या प्राचीन आणि समृद्ध सांस्कृतिक वारशाने (Cultural Heritage) भुरळ घातली आहे. भारताची भाषा, वेशभूषा, खाद्यसंस्कृती, सण-उत्सव आणि प्रामुख्याने अध्यात्म यांमुळे जागतिक स्तरावर भारतीय संस्कृतीची ओळख एका वेगळ्याच उंचीवर पोहोचली आहे. अनेक पाश्चात्त्य देशांमधील नागरिक आता भारतीय जीवनशैलीचा अंगीकार करत आहेत.
विविधतेत एकता हेच भारताचे वैशिष्ट्य: भारताची संस्कृती ही हजारो वर्षे जुनी असून ‘विविधतेत एकता’ हे तिचे मुख्य सूत्र आहे. काश्मीरपासून कन्याकुमारीपर्यंत देशात शेकडो भाषा, वेगवेगळ्या पद्धतीचे पेहराव आणि प्रथा पाहायला मिळतात. असे असूनही, सर्वांना एकत्र बांधून ठेवणारी सहिष्णुता आणि ‘वसुधैव कुटुंबकम्’ (संपूर्ण जग हेच एक कुटुंब आहे) ही भावना परदेशी पर्यटकांना आणि विचारवंतांना नेहमीच आकर्षित करत आली आहे.
योग आणि आयुर्वेद: जागतिक स्तरावर स्वीकृती: भारतीय संस्कृतीची सर्वात मोठी देणगी म्हणजे ‘योग’ (Yoga) आणि ‘आयुर्वेद’ होय. आज जगभरातील करोडो लोक निरोगी आरोग्यासाठी भारतीय योगसाधनेला प्राधान्य देत आहेत. संयुक्त राष्ट्राने २१ जून हा दिवस ‘आंतरराष्ट्रीय योग दिन’ म्हणून घोषित केल्यापासून भारताची ही सांस्कृतिक ताकद जगमान्य झाली आहे. यासोबतच नैसर्गिक जीवनशैलीकडे वळताना पाश्चात्त्य जग आयुर्वेदाचे महत्त्व मोठ्या प्रमाणावर स्वीकारत आहे.
डिजिटल युगात संस्कृतीचे जतन: सध्याच्या काळात सोशल मीडिया आणि इंटरनेटच्या माध्यमातून भारतातील दुर्गम भागातील लोककला, पारंपारिक संगीत, वारली चित्रकला आणि शास्त्रीय नृत्य (उदा. कथ्थक, भरतनाट्यम) जागतिक व्यासपीठावर पोहोचत आहेत. केंद्र सरकारच्या सांस्कृतिक मंत्रालय (Ministry of Culture) आणि युनेस्कोच्या (UNESCO) माध्यमातून भारतातील ऐतिहासिक वास्तू आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचे (Intangible Cultural Heritage) जतन करण्यासाठी विशेष प्रयत्न केले जात आहेत.