मुंबई (pragatbharat.com) : आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत फिटनेस आणि बॉडी बिल्डिंगची क्रेझ तरुणांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर वाढली आहे. जिममध्ये जाणारे तरुण, खेळाडू आणि वजन कमी करू इच्छिणारे अनेकजण सोशल मीडियावरील इन्फ्लुएन्सर्स आणि जाहिरातींना बळी पडून प्रोटीन पावडर (Protein Powder) किंवा सप्लीमेंट्सचा मोठ्या प्रमाणावर वापर करत आहेत. मात्र, “जास्त प्रोटीन म्हणजे जास्त ताकद” ही समजूत पूर्णपणे चुकीची असून, त्याचा शरीरावर गंभीर दुष्परिणाम होऊ शकतो, असा इशारा आहारतज्ज्ञांनी दिला आहे.
किडनी आणि यकृताला बसू शकतो मोठा फटका आहारतज्ज्ञांच्या मते, एखाद्या निरोगी प्रौढ व्यक्तीला त्याच्या प्रति किलो वजनामागे सुमारे ०.८ ते १ ग्रॅम प्रोटीनची गरज असते. म्हणजेच ६० किलो वजन असलेल्या व्यक्तीला दिवसाला साधारण ४८ ते ६० ग्रॅम प्रोटीन पुरेसे असते. व्यायाम करणाऱ्यांना यापेक्षा थोडी जास्त गरज भासू शकते. मात्र, शरीराच्या गरजेपेक्षा जास्त प्रोटीन पावडर घेतल्यास, त्याचे विघटन करताना किडनी (मूत्रपिंड) आणि यकृतावर (Liver) प्रचंड ताण येतो. जास्त प्रमाणात सप्लीमेंट्स घेतल्याने अपचन, पोट फुगणे, गॅस, मळमळ, बद्धकोष्ठता आणि शरीरात पाणी कमी होऊन निर्जलीकरणाचा (Dehydration) धोका वाढतो.
बाजारू सप्लीमेंट्समध्ये हानिकारक घटकांचे सावट बाजारात वेगवेगळ्या प्रकारच्या प्रोटीन पावडर उपलब्ध आहेत. मात्र, यातील काही उत्पादनांमध्ये अतिरिक्त साखर, कृत्रिम फ्लेवर्स, प्रिझर्व्हेटिव्ह्ज किंवा पटकन शरीर बनवण्यासाठी स्टेरॉइड्ससारखे अत्यंत हानिकारक घटक असण्याची शक्यता असते. त्यामुळे केवळ मित्रांच्या सांगण्यावरून किंवा आकर्षक जाहिराती पाहून प्रोटीन पावडर सुरू करणे आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकते. विशेषतः किशोरवयीन मुले आणि ज्येष्ठांनी डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय अशा पावडरचे सेवन करू नये.
नैसर्गिक प्रोटीन स्रोत हाच सर्वोत्तम आणि सुरक्षित पर्याय आहारतज्ज्ञांच्या मते, जर तुम्ही रोजच्या आहारात डाळी, कडधान्ये, दूध, ताक, दही, पनीर, हरभरा, राजमा, सोयाबीन किंवा मांसाहारी असल्यास अंडी, मासे आणि चिकनचा समावेश करत असाल, तर शरीराला कोणत्याही बाह्य सप्लीमेंटची गरज भासत नाही. नैसर्गिक अन्नातून प्रोटीनसोबतच फायबर, व्हिटॅमिन्स आणि मिनरल्स देखील मिळतात, जे संपूर्ण आरोग्यासाठी आवश्यक असतात.
ज्यांना आधीपासूनच किडनी, यकृत किंवा पचनाचे विकार आहेत, त्यांनी प्रोटीन पावडर घेण्यापूर्वी वैद्यकीय तपासणी करून घेणे बंधनकारक आहे. फिटनेसच्या नादात शरीराचा अतिरेक टाळून, संतुलित घरगुती आहारावर भर देणे हाच दीर्घकालीन आरोग्यासाठी सर्वात सुरक्षित आणि योग्य उपाय आहे.