टेक्सस (अमेरिका) (pragatbharat.com) : अंतराळ संशोधन क्षेत्रात इतिहास रचत, अब्जाधीश उद्योगपती एलन मस्क यांच्या ‘स्पेसएक्स’ (SpaceX) कंपनीने आज सकाळी जगातील सर्वात मोठे आणि शक्तिशाली रॉकेट ‘स्टारशिप-सुपर हेवी’ (Starship-Super Heavy) चे यशस्वी प्रक्षेपण केले. चंद्रावर आणि मंगळावर मानवाला पाठवण्याच्या मोहिमेसाठी पूर्णपणे पुनर्वापर करता येणारे (Fully Reusable) अंतराळ विमान विकसित करण्याच्या प्रयत्नांमधील हा एक अत्यंत महत्त्वाचा मैलाचा दगड मानला जात आहे.
अपग्रेडेड ‘व्हर्जन ३’ चा थरार अमेरिकेच्या टेक्सस येथील स्पेसएक्सच्या ‘स्टारबेस’ (Starbase) केंद्रावरून या महाकाय रॉकेटने झेप घेतली. या चाचणी उड्डाणासाठी स्पेसएक्सने पहिल्यांदाच ‘व्हर्जन ३’ (Version 3) या अपग्रेडेड कॉन्फिगरेशनचा वापर केला होता. यामध्ये ‘सुपर हेवी बूस्टर’ आणि ‘अप्पर-स्टेज स्पेसक्राफ्ट’ या दोन्हीमध्ये अनेक तांत्रिक सुधारणा करण्यात आल्या होत्या.
उड्डाणानंतर काही मिनिटांतच या मोहिमेने ‘हॉट-स्टेजिंग सेपरेशन’ (Hot-staging Separation) यशस्वीरित्या पूर्ण केले. यामध्ये वरच्या टप्प्यातील ‘रॅप्टर इंजिन’ बूस्टर पूर्णपणे वेगळे होण्यापूर्वीच प्रज्वलित झाले. हायपरसॉनिक वेगाने स्टारशिप जेव्हा सुपर हेवी बूस्टरपासून वेगळे होत होते, तेव्हा अंतराळात निर्माण झालेल्या ज्वाळा स्पष्टपणे पाहायला मिळाल्या.
बूस्टरचा हवेतच स्फोट, मात्र मोहीम सुरू योजनाबद्ध वेगळे झाल्यानंतर, सुपर हेवी बूस्टरने मेक्सिकोच्या आखाताकडे (Gulf of Mexico) परतण्यासाठी आपली दिशा बदलली. परंतु, समुद्रात पोहोचण्यापूर्वीच हवेत या बूस्टरचा भीषण स्फोट झाला आणि ते नष्ट झाले. असे असले तरी, वरच्या टप्प्यातील मुख्य ‘स्टारशिप’ अंतराळ यानाने आपला पुढील प्रवास अंतराळात सुरू ठेवला असून, मोहिमेचा हा टप्पा यशस्वी मानला जात आहे.
नासाच्या ‘आर्टेमिस’ मोहिमेसाठी महत्त्वाचे अमेरिकन अंतराळ संस्था ‘नासा’च्या (NASA) अत्यंत महत्त्वाकांक्षी ‘आर्टेमिस’ (Artemis Programme) मोहिमेसाठी स्टारशिप रॉकेट अत्यंत महत्त्वाचे आहे. या दशकाच्या अखेरीस मानवाला पुन्हा चंद्रावर उतरवण्यासाठी नासा सुधारित स्टारशिप यानाचा वापर करणार आहे. याशिवाय, भविष्यातील मंगळ मोहीम (Mars Missions) आणि मोठ्या प्रमाणावर उपग्रह प्रक्षेपणासाठी हे रॉकेट गेमचेंजर ठरणार आहे.