पुणे (pragatbharat.com) : मानवी हक्क आणि सामाजिक न्यायाच्या लढ्यात काही घटना जागतिक स्तरावर प्रचंड मोठे परिवर्तन घडवून आणतात. आज २५ मे २०२६. आजच्याच दिवशी, सहा वर्षांपूर्वी म्हणजेच २५ मे २०२० रोजी अमेरिकेतील मिनियापोलिस शहरात जॉर्ज फ्लॉईड या कृष्णवर्णीय व्यक्तीचा पोलिसांच्या अमानुष कारवाईत मृत्यू झाला होता. या एका घटनेने केवळ अमेरिकेलाच नव्हे, तर संपूर्ण जगाला हादरवून सोडले होते.
नेमकी काय घडली होती घटना? २५ मे २०२० रोजी एका दुकानात बनावट नोट वापरल्याच्या संशयावरून पोलिसांनी जॉर्ज फ्लॉईड यांना ताब्यात घेतले होते. कारवाईदरम्यान श्वेतवर्णीय पोलीस अधिकारी डेरेक चॉविन याने जॉर्ज फ्लॉईड यांना जमिनीवर पाडून त्यांच्या गळ्यावर सलग ९ मिनिटे २९ सेकंद आपला गुडघा दाबून ठेवला होता. यादरम्यान फ्लॉईड “माझा श्वास गुदमरतोय” (I can’t breathe) असे वारंवार गयावया करत होते. मात्र, पोलिसांनी कोणताही दयाभाव दाखवला नाही आणि त्यातच त्यांचा मृत्यू झाला. या घटनेचा व्हिडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल झाल्यानंतर जगभरात संतापाची लाट उसळली.
‘ब्लॅक लाईव्ह्ज मॅटर’ (Black Lives Matter) चळवळ:
- जागतिक निदर्शने: जॉर्ज फ्लॉईड यांच्या मृत्यूनंतर अमेरिकेसह ब्रिटन, फ्रान्स, कॅनडा आणि अनेक देशांमध्ये वर्णद्वेषाच्या (Racism) विरोधात अभूतपूर्व निदर्शने सुरू झाली.
- ऐतिहासिक चळवळ: या घटनेने ‘ब्लॅक लाईव्ह्ज मॅटर’ (कृष्णवर्णीयांचे आयुष्यही महत्त्वाचे आहे) या चळवळीला जागतिक रूप दिले. कोट्यवधी नागरिक वर्णद्वेष आणि पोलिसांच्या अत्याचाराविरोधात रस्त्यावर उतरले.
- न्यायालयीन कारवाई: जागतिक दबावानंतर आरोपी पोलीस अधिकारी डेरेक चॉविन याच्यावर गुन्हा दाखल करण्यात आला आणि अमेरिकेच्या न्यायालयाने त्याला २२.५ वर्षांची कडक कारावासाची शिक्षा सुनावली.
कायद्यात आणि समाजात झालेले बदल: या घटनेनंतर अमेरिकेतील अनेक राज्यांनी पोलिसांच्या कार्यपद्धतीत सुधारणा करणारे कायदे मंजूर केले. पोलिसांकडून गुन्हेगारांची मान दाबण्याच्या पद्धतीवर (Chokeholds) कायदेशीर बंदी घालण्यात आली.
आज २५ मे रोजी जॉर्ज फ्लॉईड यांच्या स्मृतीदिनानिमित्त जगभरात वर्णद्वेषमुक्त आणि समतावादी समाजाच्या निर्मितीसाठी पुन्हा एकदा आवाज उठवला जात आहे.
