नवी दिल्ली (pragatbharat.com) : केंद्र सरकारतर्फे देशातील गरोदर महिला आणि स्तनदा मातांचे पोषण तसेच आरोग्य सुधारण्यासाठी ‘प्रधानमंत्री मातृ वंदना योजना’ (PMMVY) राबवली जात आहे. या योजनेअंतर्गत पात्र महिलांना ५,००० रुपयांची आर्थिक मदत थेट त्यांच्या बँक खात्यात जमा केली जाते. विशेष म्हणजे, जर कुटुंबात दुसऱ्यांदा मुलगी जन्माला आली, तर ही मदत ११,००० रुपयांपर्यंत मिळते. महिलांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करणे आणि नवजात बालकांना योग्य पोषण मिळवून देणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश असून, पात्र महिला आता घरबसल्या अधिकृत वेबसाईटवरून या योजनेसाठी ऑनलाईन अर्ज करू शकतात.
दोन हप्त्यांमध्ये मिळणार ५,००० रुपयांचा लाभ: ‘मिशन शक्ती’च्या ‘सामर्थ्य’ उप-योजनेंतर्गत चालवली जाणारी ही योजना केंद्र सरकारद्वारे पूर्णपणे प्रायोजित आहे. पहिल्या अपत्याच्या वेळी मिळणारी ५,००० रुपयांची रक्कम थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) द्वारे दोन टप्प्यांत दिली जाते:
- पहिला हप्ता (३,००० रुपये): गरोदरपणाची अधिकृत नोंदणी केल्यानंतर आणि प्रसूतीपूर्वी किमान एक वैद्यकीय तपासणी (Check-up) पूर्ण झाल्यावर हा हप्ता मिळतो.
- दुसरा हप्ता (२,००० रुपये): बाळाच्या जन्मानंतर आणि त्याच्या पहिल्या टप्प्यातील आवश्यक लसीकरण (Vaccination) पूर्ण झाल्यावर हा हप्ता दिला जातो.
- दुसऱ्या अपत्यासाठी विशेष लाभ: जर कुटुंबात दुसरे अपत्य मुलगी म्हणून जन्माला आले, तर सरकारकडून एकरकमी ६,००० रुपयांची अतिरिक्त मदत दिली जाते. यामुळे एकूण लाभ ११,००० रुपयांपर्यंत पोहोचतो.
पात्रतेचे निकष काय आहेत? या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी अर्जदार महिलेचे वय किमान १९ वर्षे असणे बंधनकारक आहे. तसेच कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ८ लाख रुपयांपेक्षा कमी असावे. याव्यतिरिक्त, ज्या महिलांकडे ई-श्रम कार्ड, मनरेगा जॉब कार्ड, बीपीएल (BPL) रेशन कार्ड आहे किंवा ज्या महिलांना ‘पीएम किसान सन्मान निधी’चा लाभ मिळतो, त्या सर्व महिला या योजनेसाठी पात्र आहेत. दिव्यांगांनाही या योजनेत प्राधान्य दिले जाते. आतापर्यंत देशातील ४ कोटींहून अधिक महिलांनी या योजनेचा यशस्वी लाभ घेतला आहे.
ऑनलाईन आणि ऑफलाईन अर्ज करण्याची पद्धत: योजनेचा लाभ घेण्यासाठी लाभार्थ्याला बाळाच्या जन्मापासून २७० दिवसांच्या आत अर्ज करणे आवश्यक आहे. १. ऑनलाईन पद्धत: पात्र महिला PMMVY च्या अधिकृत संकेतस्थळाला (https://pmmvy.wcd.gov.in) भेट देऊन स्वतःची नोंदणी करू शकतात आणि ऑनलाईन फॉर्म भरू शकतात. २. ऑफलाईन पद्धत: ज्यांना ऑनलाईन अर्ज करणे शक्य नाही, त्या महिला आपल्या जवळच्या अंगणवाडी केंद्रात किंवा शासकीय प्राथमिक आरोग्य केंद्रात (PHC) जाऊन विनामूल्य अर्ज सादर करू शकतात.
- आवश्यक कागदपत्रे: अर्ज करण्यासाठी बँक खात्याशी जोडलेले आधार कार्ड, बँक पासबुक, रेशन कार्ड किंवा उत्पन्न प्रमाणपत्र, आणि एमसीपी (MCP) कार्ड (माता आणि बाल संरक्षण कार्ड) असणे आवश्यक आहे.
