नवी दिल्ली (pragatbharat.com) : देशातील सर्वसामान्य नागरिक आणि उत्पादकांसाठी एक अतिशय चिंताजनक बातमी समोर आली आहे. मे २०२६ मध्ये भारतातील घाऊक महागाईचा दर (Wholesale Inflation) प्रचंड वेगाने वाढला आहे. केंद्रीय वाणिज्य आणि उद्योग मंत्रालयाने जाहीर केलेल्या ताज्या आकडेवारीनुसार, घाऊक किंमत निर्देशांकावर (WPI) आधारित महागाईचा दर मे महिन्यात ९.६८ टक्क्यांवर पोहोचला आहे. एप्रिल महिन्यात हा दर ८.२६ टक्के इतका होता. इंधन, अन्नपदार्थ आणि उत्पादित वस्तूंच्या किमतीत झालेल्या प्रचंड वाढीमुळे घाऊक महागाईने हा उच्चांक गाठला आहे.
नवीन बेस इयरनुसार (2022-23) महागाईचा उच्चांक सरकारने घाऊक महागाई मोजण्यासाठी २०२२-२३ हे नवीन पायाभूत वर्ष (Base Year) लागू केले आहे, ज्याने जुन्या २०११-१२ च्या मालिकेची जागा घेतली आहे. या नव्या मालिकेनुसार, एप्रिल २०२४ नंतरची ही महागाईची सर्वात मोठी झेप ठरली आहे. सर्व वस्तूंचा एकत्रित WPI निर्देशांक एप्रिलमधील १०८.८ वरून मे महिन्यात १०९.९ वर पोहोचला आहे. २०२५ च्या मध्यावर उणे (Negative) असलेला घाऊक महागाईचा दर आता थेट १० टक्क्यांच्या उंबरठ्यावर पोहोचल्याने उत्पादकांवरील खर्चाचा ताण स्पष्टपणे दिसत आहे.
इंधन आणि क्रूड ऑइलच्या भडक्याने वाढली चिंता घाऊक महागाई वाढण्यामागे सर्वात मुख्य कारण इंधन आणि ऊर्जा (Fuel and Power) क्षेत्रातील दरवाढ हे आहे.
- क्रूड ऑइल आणि नैसर्गिक वायू: या श्रेणीतील महागाई मे महिन्यात थेट ६१.५ टक्क्यांवर पोहोचली आहे, जी एप्रिलमध्ये ५६.३ टक्के होती.
- पश्चिम आशियातील संकट: पश्चिम आशियातील (Middle East) भू-राजकीय तणावामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत कच्च्या तेलाचा पुरवठा खंडित झाला आणि खनिज तेलाच्या किमती कडाडल्या. खनिज तेल श्रेणीतील महागाई ४९.८ टक्क्यांवर गेली आहे.
अन्नपदार्थ आणि उत्पादित वस्तूही महागल्या महागाईचा हा विळखा केवळ इंधनापुरता मर्यादित नसून अन्नधान्य आणि उत्पादित वस्तूंमध्येही पसरला आहे. उत्पादित वस्तूंची (Manufactured Products) महागाई ७.५ टक्क्यांवर पोहोचली असून तंबाखू, कापड, रसायने आणि धातूंच्या किमतीत दुहेरी अंकात वाढ झाली आहे. बँक ऑफ बडोदाचे मुख्य अर्थतज्ज्ञ मदन सबनवीस यांनी चेतावणी दिली आहे की, ही दरवाढ अंतर्गत उत्पादन खर्च वाढल्यामुळे झाली असून, जागतिक पातळीवर कच्च्या तेलाचे दर कमी झाले तरीही ही महागाई लवकर कमी होणार नाही. तसेच, अन्नपदार्थांची घाऊक महागाई ३.६ टक्क्यांवर पोहोचली आहे.
WPI ची जागा आता ‘PPI’ घेणार याच दरम्यान केंद्र सरकारने घाऊक महागाई मोजण्याच्या पद्धतीत मोठा बदल करण्याची घोषणा केली आहे. सरकार आता उत्पादक किंमत निर्देशांक (PPI – Producer Price Index) ही नवीन प्रणाली आणत आहे, जी भविष्यात WPI ची जागा घेईल. यामध्ये सेवा क्षेत्र (बँकिंग, विमा, रेल्वे, विमान प्रवास, टेलिकॉम) आणि उत्पादन क्षेत्राचा समावेश असेल. पुढील ५ वर्षे WPI आणि PPI या दोन्ही प्रणाली एकाच वेळी सुरू राहतील, जेणेकरून उद्योगांना आपल्या करारांमध्ये बदल करणे सोपे जाईल. मात्र, सध्या वाढलेली घाऊक महागाई येत्या काळात किरकोळ बाजारपेठेत (Retail Market) उतरल्यास सर्वसामान्यांचे बजेट पूर्णपणे कोलमडण्याची भीती तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.
