वाशिंग्टन (pragatbharat.com) : अमेरिका आणि इराणमधील वाढता तणाव कमी करण्यासाठी आणि युद्धविराम (Ceasefire) कराराची मुदत वाढवण्याच्या शक्यतेवर चर्चा करण्यासाठी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी व्हाईट हाऊसमध्ये एक अत्यंत महत्त्वाची उच्चस्तरीय बैठक घेतली. व्हाईट हाऊसच्या अतिसंवेदनशील ‘सिच्युएशन रूम’मध्ये (Situation Room) सुमारे दोन तास चाललेल्या या बैठकीत राष्ट्राध्यक्षांनी आपल्या सर्वोच्च सल्लागारांशी सविस्तर चर्चा केली. मात्र, या दीर्घ बैठकीनंतरही पुढील नेमकी काय पावले उचलली जाणार, याबाबत अद्याप कोणताही स्पष्ट निर्णय किंवा अधिकृत घोषणा समोर आलेली नाही.
इराणसमोर अमेरिकेच्या ३ मोठ्या अटी: या महत्त्वपूर्ण बैठकीपूर्वी बोलताना राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी अमेरिकेची भूमिका स्पष्ट केली होती. “इराणसोबतचा युद्धविराम करार पुढे चालू ठेवायचा असेल, तर इराणला अमेरिकेच्या तीन प्रमुख अटी मान्य कराव्या लागतील,” असे ट्रम्प यांनी ठामपणे सांगितले. या अटी पुढीलप्रमाणे आहेत: १. इराणला आंतरराष्ट्रीय व्यापारासाठी अत्यंत महत्त्वाचा असलेला ‘हॉर्मुझची सामुद्रधुनी’ (Strait of Hormuz) हा सागरी मार्ग पुन्हा खुला करावा लागेल. २. इराणने भविष्यात कधीही अणुवस्त्रे (Nuclear Weapons) विकसित करणार नाही, याचे लेखी आश्वासन दिले पाहिजे. ३. इराणला त्यांचा संवर्धित युरेनियमचा (Enriched Uranium) साठा नष्ट करण्यासाठी किंवा तिथून हलवण्यासाठी अमेरिकेला परवानगी द्यावी लागेल.
इराणची भूमिका आणि जागतिक चिंता: दुसरीकडे, अमेरिकेच्या या कडक अटींवर इराणने नेहमीप्रमाणे आपली जुनीच भूमिका कायम ठेवली आहे. “आमचा अणु कार्यक्रम कोणत्याही लष्करी किंवा अण्वस्त्रांच्या निर्मितीसाठी नसून, तो केवळ नागरी आणि शांततापूर्ण (Civilian Purposes) उद्देशांसाठी आहे,” असा दावा इराणने केला आहे. इराणच्या या भूमिकेमुळे आणि अमेरिकेच्या वाढत्या दबावामुळे हा युद्धविराम करार धोक्यात येण्याची चिन्हे असून, यामुळे जागतिक बाजारपेठ आणि खनिज तेल पुरवठ्यावर मोठा परिणाम होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
