तेहरान/वॉशिंग्टन (pragatbharat.com) : अमेरिकेने लादलेले कडक निर्बंध आणि सागरी नाकेबंदीचा इराणच्या अर्थव्यवस्थेला मोठा तडाखा बसला आहे. इराणी रियाल या चलनाचे मूल्य आतापर्यंतच्या ऐतिहासिक नीचांकी पातळीवर पोहोचले असून, खुल्या बाजारात एका अमेरिकन डॉलरची किंमत तब्बल १८ लाख (१.८ दशलक्ष) रियाल झाली आहे. गेल्या वर्षीच्या तुलनेत रियालच्या मूल्यात झालेली ही घसरण अत्यंत चिंताजनक मानली जात आहे.
इराणने हॉर्मुझची सामुद्रधुनी या महत्त्वाच्या तेल मार्गावर निर्बंध लादल्यानंतर, प्रत्युत्तर म्हणून अमेरिकेने इराणच्या बंदरांना वेढा घातला आहे. या नौदल नाकेबंदीमुळे इराणचा चीन आणि संयुक्त अरब अमिरातीसारख्या (UAE) प्रमुख व्यापारी भागीदारांशी असलेला संपर्क तुटला आहे. सागरी व्यापारात मोठी घट झाल्याने परकीय चलनाची टंचाई निर्माण झाली असून आयात खर्च गगनाला भिडला आहे. यामुळे देशात महागाईचा भडका उडण्याची दाट शक्यता आहे.
इराणमध्ये सध्या अधिकृत विनिमय दर ४२,००० रियाल असला, तरी बाजारातील प्रत्यक्ष दर यापेक्षा कितीतरी पटीने जास्त आहे. यापूर्वी २०२५ च्या अखेरीस चलनाच्या घसरणीमुळे इराणमध्ये मोठे जनक्षोभ आणि आंदोलने झाली होती. एप्रिलमधील युद्धविरामानंतरही कोणताही कायमस्वरूपी तोडगा न निघाल्याने आणि अमेरिकेने दबाव अधिक वाढवल्याने इराणच्या आर्थिक भवितव्यावर टांगती तलवार निर्माण झाली आहे. या संकटामुळे इराणमधील सर्वसामान्य जनतेचे हाल अधिक वाढण्याची चिन्हे आहेत.