मुंबई (pragatbharat.com) : दरवर्षी ३ जून हा दिवस भारतीय इतिहासाच्या दृष्टीने एका अत्यंत संवेदनशील आणि मोठ्या राजकीय निर्णयाची साक्ष देणारा ठरतो. आजच्याच दिवशी अखंड भारताच्या फाळणीची अधिकृत घोषणा झाली होती. यासोबतच महाराष्ट्राच्या राजकीय वर्तुळाला धक्का देणारी एक दुःखद घटनाही आजच्याच तारखेला घडली होती. या सर्व प्रमुख घडामोडींचा विस्तृत आढावा खालीलप्रमाणे आहे.
भारताची फाळणी निश्चित करणारी ‘माउंटबॅटन योजना’ (३ जून १९४७): भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याच्या अंतिम टप्प्यात आजचा दिवस अत्यंत निर्णायक ठरला. ३ जून १९४७ रोजी भारताचे शेवटचे व्हाइसरॉय लॉर्ड लुई माउंटबॅटन यांनी एक रेडिओ संदेशाद्वारे भारताच्या फाळणीची अधिकृत योजना सादर केली, ज्याला ‘माउंटबॅटन योजना’ (Mountbatten Plan) किंवा ‘३ जून योजना’ म्हटले जाते. या योजनेनुसार ब्रिटिश भारताचे भारत आणि पाकिस्तान अशा दोन स्वतंत्र राष्ट्रांमध्ये विभाजन करण्याचे निश्चित झाले. या ऐतिहासिक निर्णयाने देशाचा भूगोल आणि इतिहास कायमचा बदलून गेला.
लोकनेते गोपीनाथराव मुंडे स्मृतीदिन: महाराष्ट्राच्या राजकारणात बहुजन समाजाचा बुलंद आवाज उठवणारे आणि भाजपला तळागाळातील जनतेपर्यंत पोहोचवणारे ज्येष्ठ नेते, माजी केंद्रीय मंत्री गोपीनाथराव मुंडे यांचे ३ जून २०१४ रोजी नवी दिल्ली येथे एका रस्ते अपघातात अकाली निधन झाले होते. आज त्यांच्या स्मृतीदिनानिमित्त बीडमधील ‘गोपीनाथगड’ येथे तसेच संपूर्ण महाराष्ट्रात ठिकठिकाणी त्यांना अभिवादन करण्यात येत आहे. सामाजिक सलोखा आणि शेतकरी-कष्टाळूंच्या न्याय्य हक्कांसाठी त्यांनी दिलेले योगदान महाराष्ट्र कधीही विसरणार नाही.
इतर महत्त्वाच्या घडामोडी (३ जून):
- पहिली अंतराळ मोहीम (१९६५): अमेरिकेचे अंतराळवीर एडवर्ड व्हाईट यांनी आजच्याच दिवशी अंतराळात पहिल्यांदा पाऊल ठेवत ‘स्पेस वॉक’ (Space Walk) केला होता. अंतराळ विज्ञानाच्या इतिहासातील हा एक मोठा टप्पा होता.
- कवी आणि विचारवंत कालीदास: काही पंचांगांनुसार ज्येष्ठ शुद्ध नवमी हा दिवस महाकवी कालिदास स्मृती प्रित्यर्थ साजरा केला जातो, ज्या निमित्ताने साहित्य विश्वात विविध उपक्रम राबवले जातात.
