मुंबई (pragatbharat.com) :
जगभरात आज म्हणजेच २० जून २०२६ रोजी जागतिक निर्वासित दिन (World Refugee Day) साजरा केला जात आहे. युद्ध, हिंसाचार, राजकीय अस्थिरता, छळ आणि मानवी हक्कांचे उल्लंघन यामुळे स्वतःचे घरदार, जमीन आणि हक्काचा देश सोडून जावे लागलेल्या निर्वासितांच्या धैर्याला आणि संघर्षाला सन्मान देण्यासाठी दरवर्षी हा दिवस आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पाळला जातो.
जागतिक निर्वासित दिनाचा इतिहास: संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या महासभेने (UN General Assembly) ४ डिसेंबर २००० रोजी एक विशेष ठराव मंजूर केला होता. त्यानंतर २० जून २००१ रोजी जगभरात पहिला अधिकृत ‘जागतिक निर्वासित दिन’ साजरा करण्यात आला. हा दिवस १९५१ च्या निर्वासितांच्या स्थितीशी संबंधित आंतरराष्ट्रीय कराराच्या ५० व्या वर्धापन दिनाचे औचित्य साधून निश्चित करण्यात आला होता. तेव्हापासून दरवर्षी संयुक्त राष्ट्रांची निर्वासित संस्था (UNHCR) या दिवसाचे आयोजन करते.
या दिवसाचे मुख्य महत्त्व आणि उद्दिष्ट:
- जागरुकता निर्माण करणे: जगभरातील निर्वासितांच्या दयनीय स्थितीकडे आंतरराष्ट्रीय समुदायाचे आणि नागरिकांचे लक्ष वेधणे.
- मानवी हक्कांचे रक्षण: निर्वासितांना जगण्याचा, रोजगाराचा, शिक्षणाचा आणि आरोग्याचा मूलभूत हक्क मिळावा यासाठी देशांना प्रवृत्त करणे.
- धैर्याचा सन्मान: सर्व काही गमावूनही नव्या उमेदीने जगण्यासाठी संघर्ष करणाऱ्या कोट्यवधी लहान मुलांच्या, महिलांच्या आणि पुरुषांच्या हिंमतीला दाद देणे.
सद्यस्थिती आणि जागतिक आव्हान: सध्याच्या काळात विविध देशांमधील अंतर्गत युद्धे, राजकीय बंडाळ्या आणि सीमावादांमुळे निर्वासितांची संख्या सातत्याने वाढत आहे. सीरिया, युक्रेन, अफगाणिस्तान आणि आफ्रिकेतील अनेक देशांमधून मोठ्या प्रमाणावर नागरिकांना विस्थापित व्हावे लागले आहे. या निर्वासितांना आश्रय देणे आणि त्यांचे पुनर्वसन करणे हे आजच्या घडीला संपूर्ण जगासमोरील एक अत्यंत गंभीर मानवी आणि आर्थिक आव्हान बनले आहे.
