मुंबई (pragatbharat.com) : जगभरातील महिला आणि किशोरवयीन मुलींना मासिक पाळीदरम्यान आरोग्य, स्वच्छता आणि सुरक्षिततेचा अधिकार मिळावा यासाठी आज, २८ मे २०२६ रोजी जगभरात ‘जागतिक मासिक पाळी स्वच्छता दिन’ (World Menstrual Hygiene Day) साजरा केला जात आहे. समाजात आजही मासिक पाळीबाबत असलेल्या जुनाट अंधश्रद्धा, गैरसमज आणि संकोच दूर करून एक निरोगी वातावरण निर्माण करणे हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे.
दरवर्षी २८ मे हाच दिवस निवडण्यामागे एक वैज्ञानिक कारण आहे. महिलांचे मासिक पाळी चक्र हे सर्वसाधारणपणे २८ दिवसांचे असते आणि प्रत्येक चक्रात पाळीचे दिवस सरासरी ५ दिवस असतात. म्हणूनच वर्षाच्या ५ व्या महिन्याचा (मे) २८ वा दिवस हा ‘मासिक पाळी स्वच्छता दिन’ म्हणून साजरा केला जातो. २०१४ मध्ये ‘वाश’ (WASH – Water, Sanitation and Hygiene) या आंतरराष्ट्रीय संस्थेने या दिवसाची सुरुवात केली होती.
भारतात आजही ग्रामीण आणि निमशहरी भागांत सॅनिटरी नॅपकिन्सचा वापर, त्यांची विल्हेवाट आणि स्वच्छतेच्या सोयीसुविधांचा मोठा अभाव आहे. योग्य स्वच्छतेअभावी महिलांना गर्भाशयाचे संसर्ग (UTI) आणि इतर गंभीर आजारांना तोंड द्यावे लागते. या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्र सरकारच्या आरोग्य विभागामार्फत ग्रामीण भागात शाळा आणि अंगणवाड्यांमध्ये स्वस्त दरात सॅनिटरी पॅड्स उपलब्ध करून देण्याच्या विविध योजना राबवल्या जात आहेत.
या दिनानिमित्त आरोग्य तज्ज्ञांनी महिलांसाठी काही महत्त्वाचे सल्ले दिले आहेत: १. दर ४ ते ६ तासांनी सॅनिटरी पॅड बदलणे आवश्यक आहे. २. सुती आणि स्वच्छ अंतर्वस्त्रांचा वापर करावा. ३. वापरलेल्या पॅड्सची योग्य पद्धतीने विल्हेवाट लावावी, जेणेकरून प्रदूषण आणि संसर्ग पसरणार नाही.
समाजातील प्रत्येक घटकाने मासिक पाळीकडे एक अत्यंत नैसर्गिक आणि जैविक प्रक्रिया म्हणून पाहिले पाहिजे, तरच महिलांना सन्मानाचे आणि आरोग्याचे वातावरण मिळेल.
