नवी दिल्ली (pragatbharat.com) : आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या (Crude Oil) किमतीत होत असलेली सातत्यपूर्ण वाढ आणि पश्चिम आशियातील वाढत्या भू-राजकीय तणावाचा थेट फटका आता सर्वसामान्यांच्या खिशाला बसू लागला आहे. देशात आज सलग चौथ्यांदा इंधन दरात मोठी वाढ करण्यात आली आहे. आज पेट्रोलच्या दरात प्रतिलीटर २ रुपये ६१ पैसे तर डिझेलच्या दरात प्रतिलीटर २ रुपये ७१ पैशांची मोठी वाढ करण्यात आली आहे. गेल्या दोन आठवड्यांपेक्षा कमी कालावधीतील ही चौथी दरवाढ आहे.
दिल्लीत पेट्रोल शंभरी पार, मुंबईत दर भडकले: या ताज्या दरवाढीमुळे देशाची राजधानी दिल्लीत पेट्रोलच्या दराने अखेर शंभरी पार केली आहे. दिल्लीत आता एक लीटर पेट्रोलसाठी १०२ रुपये १२ पैसे मोजावे लागणार आहेत, तर डिझेलचा दर ९५ रुपये २० पैसे प्रतिलीटरवर पोहोचला आहे.
दुसरीकडे, महाराष्ट्रात आधीच असलेल्या स्थानिक करांमुळे इंधनाचे दर कमालीचे वाढले आहेत. मुंबईत आजच्या वाढीनंतर पेट्रोलचा दर थेट १११ रुपये २१ पैसे प्रतिलीटर आणि डिझेलचा दर ९७ रुपये ८३ पैसे प्रतिलीटर इतका झाला आहे.
दोन आठवड्यांत ७.५ रुपयांची वाढ; का वाढताहेत दर? १५ मे पासून तेल विपणन कंपन्यांनी (OMCs) प्रदीर्घ काळानंतर इंधन दर सुधारणा करण्यास सुरुवात केली आहे. तेव्हापासून अवघ्या १० ते १२ दिवसांत पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमतीत तब्बल ७.५ रुपये प्रतिलीटरची वाढ झाली आहे.
या दरवाढीमागे मुख्यत्वे खालील तीन कारणे असल्याचे सांगितले जात आहे:
- पश्चिम आशियातील संघर्ष: इस्रायल आणि इराणमधील तणावामुळे जागतिक ऊर्जा पुरवठ्याची प्रमुख वाहिनी असलेल्या ‘स्ट्रेट ऑफ हार्मुझ’ (Strait of Hormuz) मधील वाहतूक विस्कळीत होण्याची भीती आहे, ज्यामुळे ब्रेंट क्रूड प्रति बॅरल १०० डॉलरच्या पार गेले आहे.
- कंपन्यांचे नुकसान: भारतीय तेल कंपन्यांना गेल्या काही महिन्यांत दर स्थिर ठेवल्यामुळे दररोज अब्जावधी रुपयांचे नुकसान सहन करावे लागत होते.
- रुपयाचे अवमूल्यन: डॉलरच्या तुलनेत भारतीय रुपया कमकुवत झाल्यामुळे खनिज तेलाची आयात अधिक महाग झाली आहे.
महागाईचा भडका उडणार: अवघ्या काही दिवसांत झालेल्या या प्रचंड दरवाढीमुळे वाहतूक आणि दळणवळण खर्च (Logistics Costs) मोठ्या प्रमाणावर वाढणार आहे. परिणामी, भाजीपाला, अन्नधान्य आणि इतर जीवनावश्यक वस्तूंच्या किमती वाढून किरकोळ महागाईचा आलेख पुन्हा वर जाण्याची शक्यता अर्थतज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे. आधीच सीएनजीच्या (CNG) दरात वाढ झालेली असताना आता पेट्रोल-डिझेलच्या या भडक्यामुळे मालवाहू चालक, टॅक्सी व्यावसायिक आणि सामान्य वाहनधारक कमालीचे त्रस्त झाले आहेत.
