संयुक्त राष्ट्रे लोकसेवा दिन २०२६: २३ जून रोजी साजरा होणाऱ्या या दिनाचा इतिहास, महत्त्व आणि प्रशासकीय व्यवस्थेतील योगदान; वाचा सविस्तर

नवी दिल्ली (pragatbharat.com) : समाजाच्या शाश्वत विकासात आणि लोककल्याणकारी योजना तळागाळापर्यंत पोहोचवण्यात प्रशासकीय सेवा तसेच सरकारी कर्मचाऱ्यांचे योगदान अतुलनीय असते. याच सरकारी कर्मचाऱ्यांच्या निस्वार्थी सेवेचा आणि कर्तव्याचा गौरव करण्यासाठी दरवर्षी २३ जून रोजी जगभरात संयुक्त राष्ट्रे लोकसेवा दिन (United Nations Public Service Day 2026) मोठ्या अभिमानाने साजरा केला जातो.

लोकसेवा दिनाचा इतिहास आणि पार्श्वभूमी: संयुक्त राष्ट्रांच्या आमसभेने (UN General Assembly) २० डिसेंबर २००२ रोजी एक विशेष ठराव (Resolution 57/277) संमत केला. या ठरावाद्वारे २३ जून हा दिवस अधिकृतपणे ‘संयुक्त राष्ट्रे लोकसेवा दिन’ म्हणून घोषित करण्यात आला. त्यानंतर २००३ पासून दरवर्षी या दिवशी विशेष कार्यक्रमांचे आयोजन करून जगभरातील उत्कृष्ट प्रशासकीय कामांना आणि नाविन्यपूर्ण प्रयोगांना सन्मानित केले जाते.

यूएन पब्लिक सर्व्हिस अवॉर्ड्स (UNPSA): या दिनाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे संयुक्त राष्ट्रांमार्फत दिले जाणारे ‘युनायटेड नेशन्स पब्लिक सर्व्हिस अवॉर्ड्स’. सार्वजनिक संस्थांमध्ये नाविन्यपूर्ण शोध, पारदर्शकता, डिजिटल तंत्रज्ञानाचा वापर आणि महिला सक्षमीकरणासाठी उत्कृष्ट काम करणाऱ्या जागतिक स्तरावरील शासकीय विभागांना हा सर्वोच्च बहुमान दिला जातो. भारतानेही भूतकाळात डिजिटल गव्हर्नन्स आणि सार्वजनिक वितरण व्यवस्थेतील सुधारणांसाठी हा मानाचा पुरस्कार पटकावला आहे.

शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) आणि लोकसेवेचे महत्त्व: संयुक्त राष्ट्रांच्या २०३० च्या शाश्वत विकास उद्दिष्टांची (Sustainable Development Goals) पूर्तता करण्यासाठी सक्षम आणि प्रामाणिक लोकसेवा अत्यंत आवश्यक आहे. गरिबी निर्मूलन, उत्तम आरोग्य, शिक्षण, आणि लैंगिक समानता यांसारखे जागतिक प्रश्न सोडवण्यात सरकारी अधिकाऱ्यांची भूमिका मुख्य असते. बदलत्या २०२६ च्या आधुनिक काळात कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि तंत्रज्ञानाचा वापर करून पारदर्शक आणि गतिमान लोकसेवा देण्यावर जगभरातील देशांनी विशेष भर दिला आहे.