अवकाश संशोधन: १९९२ मध्ये नासाच्या एंडेव्हर (Endeavour) या स्पेस शटलने आपल्या पहिल्या मोहिमेसाठी अंतराळात झेप घेतली होती.
फ्लोरिडा/वॉशिंग्टन (pragatbharat.com) : आज ७ मे २०२६. अवकाश संशोधनाच्या इतिहासात आजचा दिवस सुवर्णअक्षरांनी लिहिला गेला आहे. आजच्या दिवशी बरोबर ३४ वर्षांपूर्वी, म्हणजेच ७ मे १९९२ रोजी अमेरिकेची अंतराळ संशोधन संस्था ‘नासा’ (NASA) च्या ‘एंडेव्हर’ (Endeavour) या महत्त्वाकांक्षी स्पेस शटलने आपल्या पहिल्या मोहिमेसाठी (STS-49) अवकाशात यशस्वी झेप घेतली होती.
१. चॅलेंजर दुर्घटनेनंतरची नवी उमेद: १९८६ मधील ‘चॅलेंजर’ अंतराळ यानाच्या भीषण दुर्घटनेनंतर नासाला मोठ्या धक्क्यातून सावरण्यासाठी एका नवीन आणि प्रगत यानाची गरज होती. ‘एंडेव्हर’ची निर्मिती ही त्याच उणीवेतून झाली. या यानाचे नाव १८ व्या शतकातील ब्रिटिश संशोधक जेम्स कुक यांच्या ‘HMS Endeavour’ या जहाजावरून ठेवण्यात आले होते.
२. STS-49 मोहिमेची वैशिष्ट्ये: आपल्या पहिल्याच प्रवासात एंडेव्हरने अनेक विक्रम प्रस्थापित केले. एकाच वेळी तीन अंतराळवीर यानाबाहेर पडून (Spacewalk) अंतराळात दुरुस्तीचे काम करण्याची ही पहिलीच वेळ होती. अडकलेला ‘इंटेलसॅट ६’ (Intelsat VI) हा दळणवळण उपग्रह यशस्वीपणे पकडून त्याची दुरुस्ती या मोहिमेदरम्यान करण्यात आली होती.
३. विज्ञानाचा वारसा: एंडेव्हरने आपल्या संपूर्ण कारकिर्दीत एकूण २५ मोहिमा पूर्ण केल्या आणि अंतराळात जवळपास २९९ दिवस व्यतीत केले. २०११ मध्ये हे यान निवृत्त झाले असले, तरी विज्ञानाच्या क्षेत्रातील त्याचे योगदान आजही संशोधकांसाठी प्रेरणादायी ठरते.