पुणे (pragatbharat.com) : भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याला आपल्या क्रांतिकारी विचारांनी आणि असीम त्यागाने एक नवी दिशा देणारे महान देशभक्त, प्रखरे विचारवंत आणि समाजसुधारक स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर यांची आज, २८ मे २०२६ रोजी १४३ वी जयंती आहे. देशाच्या स्वातंत्र्यासाठी अंदमानच्या सेल्युलर जेलमध्ये अत्यंत क्रूर आणि अमानुष यातना सहन करणाऱ्या सावरकरांचे विचार आजही करोडो तरुणांसाठी प्रेरणादायी ठरत आहेत.
विनायक दामोदर सावरकर यांचा जन्म २८ मे १८८३ रोजी नाशिक जिल्ह्यातील भगूर येथे झाला होता. लहानपणापासूनच त्यांच्या मनात देशभक्तीची ठिणगी पडली होती. त्यांनी पुण्याच्या फर्ग्युसन कॉलेजमध्ये शिक्षण घेत असताना परदेशी कपड्यांची पहिली जाहीर होळी केली होती. त्यानंतर लंडनमध्ये जाऊन ‘अभिनव भारत’ या गुप्त क्रांतिकारी संघटनेच्या माध्यमातून त्यांनी ब्रिटिशांविरुद्ध सशस्त्र लढा उभारला.
ब्रिटिश सरकारने त्यांना ऐतिहासिक दोन जन्मठेपेची (५० वर्षे) शिक्षा सुनावली आणि अंदमानच्या काळ्या पाण्यासाठी पाठवले. तिथल्या कोठडीत असतानाही सावरकरांमधील कवी आणि लेखक जिवंत होता. त्यांनी जेलच्या भिंतींवर काट्याकुट्यांनी महाकाव्ये लिहिली.
स्वातंत्र्यलढ्यासोबतच सावरकरांचे सामाजिक योगदान अत्यंत मोलाचे आहे. त्यांनी रत्नागिरीत स्थानबद्ध असताना पतित पावन मंदिराची स्थापना केली, जिथे सर्व जातींमधील लोकांना एकत्र प्रवेश होता. जातीभेद निर्मूलन, अस्पृश्यता निवारण आणि भाषाशुद्धी यासाठी त्यांनी आयुष्यभर लढा दिला. आज त्यांच्या जयंतीनिमित्त महाराष्ट्र सरकार आणि देशातील विविध संस्थांच्या वतीने विविध कार्यक्रमांचे आयोजन करून त्यांच्या स्मृतींना अभिवादन केले जात आहे.
