वॉशिंग्टन (pragatbharat.com) : जागतिक अंतराळ संशोधनाच्या इतिहासात आजचा दिवस एका मोठ्या क्रांतीची साक्ष देणारा ठरला आहे. आजपासून ठीक ६ वर्षांपूर्वी, म्हणजेच ३० मे २०२० रोजी, एलोन मस्क यांच्या ‘स्पेसएक्स’ (SpaceX) या खासगी कंपनीने नासाच्या दोन अंतराळवीरांना घेऊन ‘डेमो-२’ (Demo-2) हे ऐतिहासिक मिशन यशस्वीरीत्या प्रक्षेपित केले होते. या घटनेने अंतराळ क्षेत्रात खासगी कंपन्यांच्या व्यावसायिक प्रवासाचे एक नवे युग सुरू केले.
ऐतिहासिक उड्डाण आणि अंतराळवीर: या मोहिमेअंर्गत फ्लोरिडा येथील केनेडी स्पेस सेंटरमधून स्पेसएक्सच्या फॅल्कन ९ (Falcon 9) रॉकेटद्वारे ‘क्रू ड्रॅगन’ (Crew Dragon) या अंतराळ जहाजाने उड्डाण केले होते. यामध्ये नासाचे अनुभवी अंतराळवीर बॉब बेनकेन (Bob Behnken) आणि डग हर्ले (Doug Hurley) हे आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकाकडे (ISS) रवाना झाले होते. २०११ मध्ये नासाची स्पेस शटल मोहीम थांबल्यानंतर, अमेरिकेच्या भूमीवरून अमेरिकन रॉकेटद्वारे अंतराळवीरांना पाठवण्याची ही पहिलीच वेळ होती.
व्यावसायिक अंतराळ युगाची सुरुवात: ‘डेमो-२’ मिशनच्या यशाने हे सिद्ध केले की, केवळ सरकारी संस्थाच नव्हे तर खासगी कंपन्या देखील सुरक्षितपणे माणसाला अंतराळात पाठवू शकतात. या मोहिमेनंतर अंतराळ पर्यटनाला (Space Tourism) मोठी चालना मिळाली. स्पेसएक्सच्या या यशामुळे नासाचा रशियन रॉकेटवरील अवलंबित्व कमी झाले आणि अंतराळ प्रवासाचा खर्चही लक्षणीयरीत्या कमी झाला.
२०२६ मधील अंतराळ क्षेत्राची स्थिती: आज ३० मे २०२६ रोजी या ऐतिहासिक घटनेला ६ वर्षे पूर्ण होत असताना, खासगी अंतराळ मोहिमा आता अतिशय सामान्य झाल्या आहेत. स्पेसएक्स, ब्लू ओरिजिन आणि व्हर्जिन गॅलॅक्टिक यांसारख्या कंपन्या आता चंद्रावर आणि मंगळावर मानवी वस्ती स्थापन करण्याच्या मोहिमेवर वेगाने काम करत आहेत. २०२० मधील आजच्या दिवशी घेतलेली ती झेप आजच्या प्रगत अंतराळ विज्ञानाचा पाया ठरली आहे.
