मुंबई (pragatbharat.com) : सकाळी उठल्यानंतर उशीवर लाळेचे सुकलेले डाग दिसणे ही अनेकांसाठी अत्यंत सामान्य गोष्ट असते. अनेकदा आपण याकडे एक क्षुल्लक सवय म्हणून दुर्लक्ष करतो किंवा त्याची थट्टा उडवून सोडून देतो. परंतु, आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, जर तुमच्यासोबत असं रोज घडत असेल, तर सावध होण्याची गरज आहे. झोपेत तोंडातून लाळ गळणे (Drooling While Sleeping) ही केवळ एक साधी सवय नसून, तुमच्या शरीरात दडलेल्या एखाद्या गंभीर आजाराचा किंवा आरोग्याच्या समस्येचा पूर्वसंकेत असू शकतो.
शरीरासाठी लाळ का महत्त्वाची आहे? वैद्यकीय तज्ज्ञांनुसार, आपल्या तोंडात असणाऱ्या लाळ उत्पादक ग्रंथींमधून दररोज साधारण ०.५ ते १.५ लिटर लाळ तयार होते. अन्न पचनास मदत करणे, तोंड ओलसर ठेवणे, दातांचे रक्षण करणे आणि तोंडात येणाऱ्या हानिकारक जीवाणूंना (Bacteria) नष्ट करणे ही लाळेची मुख्य कामे आहेत. दिवसभरात आपण ही लाळ नकळत सतत गिळत असतो, त्यामुळे आपल्याला त्याचा अंदाज येत नाही. मात्र, रात्री गाढ झोपेत असताना आपल्या शरीराचे स्नायू पूर्णपणे सैल पडतात, ज्यामुळे लाळ गिळण्याची आपली नैसर्गिक प्रक्रिया मंदावते आणि लाळ तोंडातून बाहेर पडू लागते.
झोपेत लाळ गळण्याची मुख्य कारणे:
- कुशीवर किंवा पोटावर झोपणे: जर तुम्ही पाठीवर सरळ न झोपता डाव्या किंवा उजव्या कुशीवर किंवा पोटावर पालथे झोपत असाल, तर गुरुत्वाकर्षणामुळे तोंडात जमा झालेली लाळ सहजपणे उशीवर वाहू लागते.
- नाक बंद असणे (तोंडातून श्वास घेणे): सर्दी, ॲलर्जी किंवा सायनसच्या (Sinus) त्रासामुळे नाक बंद झाले असल्यास, रात्री झोपेत नकळत तोंड उघडे राहते. तोंडातून श्वास घेताना लाळ बाहेर गळू लागते.
- ॲसिडिटी किंवा पित्ताचा त्रास: ज्या लोकांना रात्री छातीत जळजळ होणे, जीईआरडी (GERD) किंवा गॅसचा त्रास होतो, त्यांच्या शरीरात प्रतिक्षेपी क्रिया म्हणून नेहमीपेक्षा जास्त लाळ तयार होते.
‘स्लीप ॲप्निया’ सारख्या गंभीर आजारांचे संकेत: लाळ गळणे कधीतरी होणे सामान्य आहे, पण हा त्रास रोजचाच असेल, तर ते ‘स्लीप ॲप्निया’ (Sleep Apnea) या झोपेशी संबंधित गंभीर आजाराचे लक्षण असू शकते. यात झोपेत काही सेकंदांसाठी श्वास रोखला जातो आणि माणूस घाबरून तोंड उघडून मोठा श्वास घेतो, ज्यामुळे लाळ गळते. याशिवाय घशाचे इन्फेक्शन, टॉन्सिल्स वाढणे किंवा मेंदूकडून लाळ नियंत्रणाचे संदेश देणाऱ्या नसांच्या आजारामुळेही हा त्रास होऊ शकतो. त्यामुळे हा त्रास सतत होत असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
