मुंबई (pragatbharat.com) : पावसाळ्याच्या दिवसांमध्ये वातावरणातील आर्द्रता आणि दमटपणा वाढल्यामुळे जिवाणू व विषाणूंची वाढ वेगाने होते. या ऋतूत हवामानातील अचानक बदलांमुळे शरीराची रोगप्रतिकारशक्ती (Immunity) कमकुवत असल्यास सर्दी, खोकला, फ्लू आणि पोटाचे संसर्गजन्य आजार डोकं वर काढतात. आयुर्वेदानुसार, आपल्या भारतीय स्वयंपाकघरात असे काही विशिष्ट मसाले आणि हर्ब्स उपलब्ध आहेत, जे औषधी गुणांनी समृद्ध असून शरीराला संसर्गाविरुद्ध लढण्याची ताकद देतात.
स्वयंपाकघरातील औषधी मसाले आणि हर्ब्स:
- हळद (Turmeric) : हळद हा रोगप्रतिकारशक्ती वाढवणारा एक उत्कृष्ट घटक आहे. संशोधनानुसार, हळदीमधील ‘कर्क्युमिन’ (Curcumin) हे घटक शरीरातील मॅक्रोफेजेस, डेंड्रिटिक पेशी आणि बी व टी पेशींसोबत मिळून प्रतिकारशक्ती मजबूत करते. तसेच यातील अँटी-इंफ्लामेटरी गुणधर्मामुळे शरीराची सूज कमी होते. सकाळी कच्च्या हळदीचा तुकडा पाण्यात उकळून किंवा रात्री दुधात हळद मिक्स करून याचे सेवन करणे फायदेशीर ठरते.
- काळी मिरी (Black Pepper) : काळ्या मिरीमध्ये ‘पायपेरिन’ नावाचा घटक असतो, जो फुफ्फुसे निरोगी ठेवण्यास मदत करतो. यातील अँटीऑक्सिडंट्स शरीराला फ्री रॅडिकल्सपासून वाचवतात. काळी मिरी हळदीसोबत खाल्ल्यास हंगामी संसर्गापासून दुप्पट संरक्षण मिळते.
- तुळशीची पाने (Tulsi) : तुळस ही एक अत्यंत शक्तिशाली औषधी वनस्पती आहे. ती केवळ रोगप्रतिकारशक्ती वाढवत नाही, तर खोकला, घसादुखी आणि सर्दीपासून आराम देते. पावसाळ्यात विषाणूजन्य समस्या टाळण्यासाठी तुळशीचा चहा किंवा काढा पिण्याचा सल्ला दिला जातो.
- लसूण (Garlic) : लसणामध्ये फ्लू निर्माण करणाऱ्या जंतूंशी लढण्याचे गुणधर्म असतात. अख्ख्या लसणामध्ये ‘अलीन’ नावाचे संयुग असते, जे लसूण बारीक चिरून किंवा चावून खाल्ल्यास ‘अलिसिन’मध्ये (Allicin) रूपांतरित होते. रोज सकाळी लसणाच्या १-२ पाकळ्या चावून खाणे आरोग्यासाठी फायदेशीर आहे.
पावसाळ्यातील आदर्श आहार पद्धती: पावसाळ्यात शरीराची पचनक्रिया मंदावते, त्यामुळे आहारात हलक्या आणि सहज पचणाऱ्या पदार्थांचा समावेश करावा. बाहेरचे उघड्यावरील आणि अस्वच्छ अन्न खाणे पूर्णपणे टाळावे, कारण दमट हवामानामुळे तिथे जिवाणूंची झपाट्याने वाढ होते. आहारात हंगामी फळे आणि भाज्यांचा समावेश करताना, त्या कोमट पाण्याने पूर्णपणे धुतल्यानंतरच वापराव्यात.
(डिस्क्लेमर: या बातमीत देण्यात आलेली माहिती व उपाय हे सामान्य ज्ञानावर आधारित आहेत. ‘प्रगत भारत’ याला दुजोरा देत नाही. कोणताही उपाय अवलंबण्यापूर्वी फॅमिली डॉक्टरांचा किंवा तज्ज्ञांचा सल्ला जरूर घ्यावा.)
