पुणे (pragatbharat.com) :
महाराष्ट्रातील शेतीमध्ये नगदी पिकांचे महत्त्व दिवसेंदिवस वाढत आहे. कमी कालावधीत आणि कमी भांडवलात जास्त नफा मिळवून देणारे पीक म्हणून कोथिंबीर (Coriander Cultivation) लागवडीकडे पाहिले जाते. कोथिंबिरीला वर्षभर बाजारपेठेत मोठी मागणी असते, विशेषतः हॉटेल व्यवसाय आणि घरगुती वापरासाठी ती रोजच लागते. योग्य आणि आधुनिक नियोजन केल्यास शेतकरी बांधव या पिकातून अवघ्या काही दिवसांत भरपूर नफा मिळवू शकतात.
योग्य हवामान आणि जमिनीची निवड: कोथिंबिरीचे पीक प्रामुख्याने थंड हवामानात जोमदार येते, परंतु महाराष्ट्रात आता सुधारित जातींमुळे तिन्ही ऋतूंमध्ये याची यशस्वी लागवड केली जाते. या पिकासाठी मध्यम ते काळी, पाण्याचा चांगला निचरा होणारी आणि सेंद्रिय पदार्थांनी समृद्ध असलेली जमीन अत्यंत योग्य मानली जाते. लागवडीपूर्वी जमिनीची २ ते ३ वेळा चांगली नांगरणी करून जमीन भुसभुशीत करणे आवश्यक आहे.
सुधारित जाती आणि लागवड पद्धत: भरघोस उत्पादनासाठी शेतकर्यांनी वैशाली, जळगाव धन आणि को-१ यांसारख्या सुधारित जातींच्या बियाण्यांची निवड करावी. लागवड करण्यापूर्वी धने (बियाणे) हलक्या हाताने रगडून त्याचे दोन भाग करावेत.
- बीजप्रक्रिया: बुरशीजन्य रोगांपासून संरक्षण करण्यासाठी प्रति किलो बियाण्यास ३ ग्रॅम थायरम चोळावे.
- लागवड: कोथिंबिरीची लागवड वाफे पद्धत किंवा सपाट वाफे पद्धतीने करावी. दोन ओळींतील अंतर १५ ते २० सेंटीमीटर ठेवून बियाणे पेरावे.
खत आणि पाणी व्यवस्थापन: कोथिंबीर हे अल्प कालावधीचे पीक असल्याने याला वेळेवर खते देणे गरजेचे आहे. पेरणीच्या वेळी हेक्टरी २५ ते ३० गाड्या चांगले कुजलेले शेणखत आणि जमिनीच्या गरजेनुसार नत्र, स्फुरद द्यावे. जमिनीच्या मगदुरानुसार उन्हाळ्यात ५ ते ६ दिवसांनी, तर हिवाळ्यात ८ ते १० दिवसांनी पाणी द्यावे. पाण्याचा ताण पडल्यास कोथिंबिरीची वाढ खुंटते आणि ती लवकर फुलोऱ्यावर (कणसावर) येते, ज्यामुळे बाजारातील भाव घसरतो.
काढणी आणि आर्थिक गणित: पेरणीनंतर साधारणपणे ३५ ते ४० दिवसांत कोथिंबीर उपटून काढणीस तयार होते. कोथिंबीर जास्त निब्बर होण्यापूर्वीच, म्हणजेच ती कोवळी आणि हिरवीगार असतानाच उपटावी. बाजारात पाठवण्यापूर्वी त्याच्या लहान जुड्या बांधून त्यावर हलके पाणी शिंपडावे, जेणेकरून ताजेपणा टिकून राहील. सणासुदीच्या काळात किंवा उन्हाळ्यात कोथिंबिरीला विक्रमी दर मिळतो, ज्यामुळे अगदी एकरी लाखांचे उत्पन्न सहज निघू शकते.
