Ayurvedic Treatment for Fever: ऋतू बदलामुळे येणाऱ्या तापावर ‘हे’ आयुर्वेदिक उपाय आहेत रामबाण; जाणून घ्या लक्षणे आणि पथ्य

पुणे (pragatbharat.com) : सध्याच्या बदलत्या हवामानामुळे आणि कडक उन्हामुळे राज्याच्या विविध भागांत विषाणूजन्य ताप (Viral Fever), सर्दी आणि खोकल्याच्या रुग्णांमध्ये मोठी वाढ झाली आहे. आयुर्वेदानुसार शरीरातील ‘वात’, ‘पित्त’ आणि ‘कफ’ या तीन दोषांचे संतुलन बिघडल्यामुळे आणि पचनक्रिया मंदावल्यामुळे तापाची (ज्वर) उत्पत्ती होते. अशा वेळी योग्य आयुर्वेदिक उपचार आणि पथ्यपाणी सांभाळल्यास कोणत्याही दुष्परिणामाशिवाय तापापासून पूर्ण आराम मिळवता येतो.

तापावरील प्रमुख आयुर्वेदिक औषधे आणि उपाय १. गुळवेलीचा काढा (Giloy/Guduchi): आयुर्वेदात गुळवेलीला ‘अमृता’ म्हटले गेले आहे, जी सर्व प्रकारच्या तापांवर सर्वोत्तम औषधी आहे. गुळवेलीच्या काड्यांचा काढा किंवा बाजारात मिळणारा ‘महासुदर्शन काढा’ डॉक्टरांच्या सल्ल्याने घेतल्यास अंगातील जुना ताप आणि कळ त्वरित कमी होते. २. सुंठ-धने पाणी (Shunthi-Dhanya): तापाच्या सुरुवातीच्या काळात शरीरातील आमदोष (विषारी घटक) पचवणे गरजेचे असते. यासाठी १ चमचा सुंठ आणि १ चमचा धने पाण्यात उकळून ते पाणी कोमट असताना प्यावे. यामुळे शरीराला घाम येतो आणि ताप उतरतो. ३. तुळशी आणि काळी मिरी चहा: अंगात बारीक ताप असल्यास ५ ते ६ तुळशीची पाने आणि २ काळ्या मिऱ्या ठेचून चहासारखे उकळून प्यावे. यामुळे रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते.

तापाच्या काळात पाळावयाचे कडक नियम (पथ्य)

• केवळ कोमट पाणी प्या: तापाच्या रुग्णाने तहान लागल्यावर फक्त आणि फक्त उकळून कोमट केलेले पाणीच प्यावे. थंड किंवा फ्रीजमधील पाणी पूर्णपणे वर्ज्य करावे.
• हलका आहार (लंघन): तापात भूक मंदावते, त्यामुळे जड अन्न खाणे टाळावे. मूगाच्या डाळीचे कढण (सूप), मऊ खिचडी किंवा तांदळाची पेज यांसारखा पचनास हलका आहार घ्यावा. दूध, दही, बेकरीचे पदार्थ आणि तेलकट अन्न पूर्णपणे बंद करावे.
• पूर्ण विश्रांती: तापाच्या काळात शरीराला अंतर्गत दुरुस्तीसाठी ऊर्जेची गरज असते, त्यामुळे कष्टाची कामे न करता पुरेशी विश्रांती घ्यावी.

तज्ज्ञ वैद्यांचा महत्त्वाचा सल्ला आयुर्वेदिक उपाय हे शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवण्यासाठी अत्यंत प्रभावी आहेत. मात्र, जर ताप १०२ अंश फॅरेनहाइटच्या वर असेल, थंडी वाजून येत असेल किंवा ३ दिवसांपेक्षा जास्त काळ टिकून असेल, तर डेंग्यू किंवा मलेरियाची तपासणी करणे गरजेचे आहे. अशा वेळी घरगुती उपायांवर वेळ न घालवता त्वरित जवळच्या पात्र आयुर्वेदिक डॉक्टरांचा (BAMS/MD) सल्ला घ्यावा, असे आवाहन करण्यात आले आहे.