पुणे (pragatbharat.com) : फिटनेस, डाएट किंवा वजन कमी करण्याचा विचार सुरू झाला की, अनेकांच्या डोळ्यांसमोर महागडी विदेशी फळे किंवा सॅलड येऊ लागते. मात्र, आपल्या घरात वर्षभर सहज उपलब्ध असणारे केळे (Banana) हे फळ वजन कमी करण्यासाठी आणि वाढवण्यासाठी देखील अत्यंत प्रभावी ठरू शकते. केळ्याबाबत समाजात अनेक संभ्रम आहेत. काही जण वजन वाढेल या भीतीने ते खाणे टाळतात, तर व्यायाम करणारे लोक ऊर्जेसाठी एकाच वेळी अनेक केळी खातात.
याच संभ्रमावर गुरुग्राम येथील मारेन्गो आशिया हॉस्पिटलच्या डाएटिशियन युनिट हेड परमीत कौर यांनी शास्त्रोक्त माहिती दिली आहे. केळे खाण्याची योग्य पद्धत, वेळ आणि प्रमाण समजून घेतले, तर ते वजन नियंत्रणात ठेवण्यास कशी मदत करते, याचा सविस्तर वेध आपण घेणार आहोत.
दिवसाला किती केळी खावीत? डाएटिशियन परमीत कौर यांच्या मते, कोणत्याही गोष्टीचा अतिरेक आरोग्यासाठी नुकसानकारक ठरतो. शरीराला आवश्यक पोषक तत्त्वे आणि कॅलरीज मिळवण्यासाठी दिवसातून १ ते २ केळी खाणे आरोग्यासाठी उत्तम मानले जाते. जे लोक नियमित व्यायाम किंवा कष्टाची कामे करतात, ते शरीराची ऊर्जेची गरज भागवण्यासाठी वर्कआउटच्या आधी किंवा नंतर १ ते २ केळी आरामात खाऊ शकतात.
वजन कमी करण्यासाठी केळे कधी आणि कसे खावे? जर तुम्ही वजन कमी करण्याचा प्रयत्न करत असाल, तर पूर्ण पिकलेल्या केळ्यांऐवजी थोडी हिरवट म्हणजेच कमी पिकलेली केळी खाणे जास्त फायदेशीर ठरते.
- रेझिस्टंट स्टार्च (Resistant Starch): हिरवट केळ्यांमध्ये रेझिस्टंट स्टार्च आणि फायबरचे प्रमाण जास्त असते. यामुळे पोट बराच वेळ भरलेले राहते आणि रक्तातील साखरेची पातळी अचानक वाढत नाही.
- ब्लड शुगर नियंत्रण: हाय ब्लड शुगर किंवा इन्सुलिन रेझिस्टन्सचा त्रास असलेल्या लोकांसाठी कमी पिकलेली केळी फायदेशीर ठरतात. यामुळे मेटाबॉलिक हेल्थ सुधारते. याउलट, जास्त पिकलेल्या किंवा काळे डाग पडलेल्या केळ्यांमध्ये साखरेचे प्रमाण अधिक असल्याने रक्तातील ग्लुकोजची पातळी (Glucose Spikes) अचानक वाढू शकते.
केळ्यामुळे खरोखरच वजन वाढते का? तज्ज्ञांच्या मते, केवळ केळे खाल्ल्याने वजन वाढत नाही. वजन वाढणे किंवा कमी होणे हे तुम्ही दिवसभरात एकूण किती कॅलरीज घेता (Portion Size) यावर अवलंबून असते. जर संतुलित आहाराशिवाय प्रमाणाबाहेर केळी खाल्ली तर कॅलरीज वाढून वजन वाढू शकते, मात्र मर्यादित प्रमाणात खाल्ल्यास ते वजन नियंत्रणात ठेवते.
केळे खाण्याचे ‘सुपर कॉम्बिनेशन्स’: केळी खाताना जर तुम्ही त्यासोबत प्रोटीन किंवा हेल्दी फॅट्स घेतले, तर वारंवार भूक लागत नाही. यासाठी खालील कॉम्बिनेशन्स उत्तम ठरतात: १. केळे आणि पीनट बटर (Peanut Butter) २. केळे आणि ग्रीक योगर्ट (Greek Yogurt) ३. केळे आणि सुका मेवा किंवा बिया (Nuts or Seeds)
थोडक्यात सांगायचे तर, केळे हे वजन कमी करण्याच्या प्रवासातील शत्रू नाही. योग्य प्रमाणात, योग्य वेळी आणि योग्य पद्धतीने खाल्ले तर हे एक उत्तम आणि पोषक तत्वांनी समृद्ध असलेले सुपरफूड आहे.
(टीप: वरील माहिती सामान्य आरोग्याच्या माहितीवर आधारित आहे. कोणताही विशेष आहार सुरू करण्यापूर्वी तज्ज्ञ डॉक्टरांचा किंवा डाएटिशियनचा सल्ला नक्की घ्यावा.)
