जम्मू (pragatbharat.com) : जम्मू-काश्मीर, लडाख आणि हिमाचल प्रदेश या उत्तर-पश्चिम हिमालयीन क्षेत्रातील हवामान अंदाज अधिक अचूक करण्यासाठी आणि आपत्ती व्यवस्थापन यंत्रणा बळकट करण्यासाठी केंद्र सरकारने एक मोठे पाऊल उचलले आहे. केंद्रीय अणुऊर्जा आणि अंतराळ राज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार) डॉ. जितेंद्र सिंह (Dr Jitendra Singh) आज जम्मूंमध्ये नव्याने स्थापन करण्यात आलेल्या ‘प्रादेशिक हवामान केंद्रा’चे (RMC – Regional Meteorological Centre) अधिकृतपणे उद्घाटन करणार आहेत. हे नवीन केंद्र संपूर्ण हिमालयीन क्षेत्रासाठी अत्याधुनिक हवामान सेवांचे मुख्य केंद्र म्हणून काम करेल.
अत्याधुनिक ‘डॉप्लर रडार’ आणि तंत्रज्ञानाचा वापर: जम्मूमधील हे नवीन प्रादेशिक केंद्र हवामान निरीक्षणांना आधुनिक एक्स-बँड डॉप्लर वेदर रडार (X-band Doppler Weather Radar) प्रणाली आणि स्वयंचलित हवामान केंद्रांच्या (AWS) विस्तारित नेटवर्कशी जोडेल. या प्रगत तंत्रज्ञानामुळे रिअल-टाइम हवामान निरीक्षणात कमालीची सुधारणा होईल, तसेच हवामान अंदाजाची अचूकता वाढून संभाव्य धोक्यांची पूर्वसूचना (Early Warning) मिळणे अधिक सोपे होणार आहे.
ढगफुटी, दरडी कोसळणे आणि हिमवृष्टीचा अचूक अंदाज मिळणार: हिमालयीन क्षेत्रात अचानक येणारे पूर (Flash Floods), ढगफुटी (Cloudbursts), अतिवृष्टी, मुसळधार हिमवृष्टी, कडाक्याची थंडी, उष्णतेची लाट, गडगडाटी वादळे आणि हिमस्खलन (Avalanches) यांसारख्या अत्यंत तीव्र हवामान बदलांचा अचूक अंदाज वर्तवण्यासाठी हे केंद्र मैलाचा दगड ठरेल. यामुळे नैसर्गिक आपत्तींमुळे होणारे नुकसान कमी करण्यास मदत होईल.
कृषी, पर्यटन आणि संरक्षण क्षेत्राला मोठा फायदा: या सुविधेचा थेट फायदा जम्मू-काश्मीर, लडाख आणि हिमाचल प्रदेश या केंद्रशासित आणि डोंगराळ राज्यांना होणार आहे. रणनीतिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या असलेल्या या संपूर्ण हिमालयीन प्रदेशात केवळ सर्वसामान्यांनाच नाही, तर कृषी, विमान वाहतूक, जलविद्युत प्रकल्प, पर्यटन, जलसंपदा आणि वाहतूक व्यवस्था या क्षेत्रांनाही अत्यंत महत्त्वपूर्ण हवामान आणि हवामानविषयक सेवा पुरवल्या जातील. आपत्ती जोखीम कमी करण्याच्या भारताच्या प्रयत्नांना या केंद्रामुळे मोठे बळ मिळणार आहे.
