नवी दिल्ली (pragatbharat.com) : आजच्या बदलत्या जीवनशैलीत आणि खाण्यापिण्याच्या चुकीच्या सवयींमुळे ‘फॅटी लिव्हर’ (Fatty Liver) हा आजार भारतात अत्यंत वेगाने पाय पसरत आहे. सर्वात चिंतेची बाब म्हणजे, सुरुवातीच्या काळात या आजाराची कोणतीही गंभीर लक्षणे दिसत नसल्यामुळे अनेकांना याचा थांगपत्ताही लागत नाही. मात्र, वेळीच उपचार न मिळाल्यास हा आजार थेट लिव्हर कॅन्सरसारख्या जीवघेण्या टप्प्यापर्यंत पोहोचू शकतो, असा खळबळजनक खुलासा वैद्यकीय तज्ज्ञांनी केला आहे. ‘ग्लोबल फॅटी लिव्हर डे’च्या (Global Fatty Liver Day) औचित्याने ‘दिल्ली स्टेट कॅन्सर इन्स्टिट्यूट’ (DSCI) आणि ‘स्पेअर सोसायटी’ यांच्या संयुक्त विद्यमाने आयोजित विशेष जनजागृती कार्यक्रमात यावर सविस्तर प्रकाश टाकण्यात आला.
फॅटी लिव्हर आणि लिव्हर कॅन्सरमधील घातक कनेक्शन: या कार्यक्रमात डॉक्टर्स, नर्सिंग स्टाफ आणि आहारतज्ज्ञांनी सहभाग घेतला होता. प्रसिद्ध गॅस्ट्रोएंटेरोलॉजी आणि हेपेटोलॉजी तज्ज्ञ डॉ. नरेश अग्रवाल यांनी सांगितले की, सध्या ‘मेटाबॉलिक डिसफंक्शन असोसिएटेड फॅटी लिव्हर डिसीज’ (MAFLD) म्हणजेच चयापचय प्रक्रियेतील बिघाडामुळे होणाऱ्या फॅटी लिव्हरच्या प्रकरणांमध्ये मोठी वाढ झाली आहे. हा आजार पुढे जाऊन ‘लिव्हर सिरोसिस’ (Cirrhosis) आणि त्यानंतर थेट ‘हेपेटोसेलुलर कार्सिनोमा’ (HCC – म्हणजेच लिव्हर कॅन्सर) या अत्यंत गंभीर आजारात रूपांतरित होतो. संशोधनातून या दोन्ही आजारांमधील खोल संबंध आता स्पष्ट झाले आहेत.
जागरुकता आणि वेळीच निदान हाच एकमेव बचाव: डीएससीआयचे (DSCI) गॅस्ट्रोएंटेरोलॉजिस्ट डॉ. पंकज त्यागी आणि संस्थेच्या संचालिका डॉ. सविता अरोडा यांनी स्पष्ट केले की, फॅटी लिव्हर हा आज जगातील सर्वात वेगाने वाढणारा आजार आहे. परंतु, जर पहिल्याच टप्प्यात याचे निदान झाले, तर योग्य जीवनशैली स्वीकारून यावर पूर्णपणे विजय मिळवता येतो. हॉस्पिटलचे सह-संचालक डॉ. रविंदर सिंह यांनी सर्वसामान्यांना आपल्या आरोग्याप्रती अधिक सक्रिय राहण्याचे आवाहन केले आहे.
डॉक्टरांनी सुचवलेले प्रतिबंधात्मक उपाय:
- नियमित व्यायाम: शरीरातील अतिरिक्त चरबी कमी करण्यासाठी रोज किमान ३० मिनिटे चालणे, धावणे किंवा व्यायाम करणे आवश्यक आहे.
- संतुलित आहार: आहारात जंक फूड, अति तेलकट, गोड पदार्थ आणि मैद्याचा वापर टाळावा. हिरव्या पालेभाज्या आणि फळांचा समावेश करावा.
- वजन नियंत्रण: लठ्ठपणा हे फॅटी लिव्हरचे मुख्य कारण असल्याने वजनावर नियंत्रण ठेवणे अत्यंत गरजेचे आहे.
- नियमित स्क्रीनिंग: डॉक्टरांच्या सल्ल्याने वेळोवेळी ‘लिव्हर फंक्शन टेस्ट’ (LFT) किंवा पोटाची सोनोग्राफी करून लिव्हरच्या आरोग्याची तपासणी करत राहावी.
