मुंबई (pragatbharat.com) : भारताचे ७ वे पंतप्रधान आणि देशाच्या राजकारणात ‘राजा सातू’ म्हणून ओळखले जाणारे विश्वनाथ प्रताप सिंग (V. P. Singh) यांची आज जयंती आहे. २५ जून १९३१ रोजी उत्तर प्रदेशातील अलाहाबाद (आताचे प्रयागराज) येथील एका राजघराण्यात त्यांचा जन्म झाला होता. शुचितेचे राजकारण आणि ‘मंडल आयोगाच्या’ (Mandal Commission) अंमलबजावणीद्वारे देशातील सामाजिक व राजकीय समिकरणांना ऐतिहासिक कलाटणी देणारे नेते म्हणून त्यांच्याकडे पाहिले जाते.
स्वच्छ प्रतिमेचे नेते आणि बोफोर्स प्रकरणाचा लढा व्ही. पी. सिंग यांनी उत्तर प्रदेशाचे मुख्यमंत्री, देशाचे अर्थमंत्री आणि संरक्षण मंत्री म्हणून अत्यंत प्रभावी काम केले.
- भ्रष्टाचाराविरोधात बंड: राजीव गांधी यांच्या मंत्रिमंडळात संरक्षण मंत्री असताना त्यांनी ‘बोफोर्स’ तोफ घोटाळ्याचा मुद्दा लावून धरला. स्वच्छ आणि प्रामाणिक प्रतिमेच्या जोरावर त्यांनी काँग्रेसमधून बाहेर पडत ‘जनता दल’ या पक्षाची स्थापना केली.
- देशाचे पंतप्रधान: १९८९ च्या सार्वत्रिक निवडणुकीत त्यांनी ‘राष्ट्रीय आघाडी’चे (National Front) नेतृत्त्व करत डावे पक्ष आणि भाजपच्या बाह्य पाठिंब्याने देशाचे ७ वे पंतप्रधान म्हणून शपथ घेतली.
मंडल आयोग: देशाच्या इतिहासातील सर्वात मोठा निर्णय पंतप्रधान म्हणून व्ही. पी. सिंग यांचा कार्यकाळ अवघा ११ महिने (२ डिसेंबर १९८९ ते १० नोव्हेंबर १९९०) इतकाच राहिला, परंतु याच काळात त्यांनी ‘मंडल आयोगाच्या’ शिफारशी लागू करण्याचा ऐतिहासिक निर्णय घेतला. यामुळे देशातील इतर मागासवर्गीयांना (OBC) सरकारी नोकऱ्या आणि शिक्षणात २७ टक्के आरक्षण मिळाले. या एका निर्णयाने भारतीय समाजातील वंचित घटकाला मुख्य प्रवाहात आणले आणि देशातील राजकारणाची दिशा कायमची बदलली. आज त्यांच्या जयंतीनिमित्त देशभरातील विविध राजकीय नेत्यांनी आणि समाजसेवकांनी त्यांच्या स्मृतीस विनम्र अभिवादन केले आहे.
