मुंबई (pragatbharat.com) : आज जगभरात आंतरराष्ट्रीय होमोफोबिया, ट्रान्सफोबिया आणि बायफोबिया विरोधी दिन (IDAHOBIT) साजरा केला जात आहे. समाजात लिंग आणि लैंगिक अभिमुखतेच्या (Sexual Orientation) आधारावर होणारा भेदभाव, हिंसाचार आणि मानसिक छळवणूक थांबवणे, तसेच एलजीबीटीक्यू+ (LGBTQ+) समुदायाच्या मानवी हक्कांबद्दल जनजागृती निर्माण करणे हा या दिनाचा मुख्य उद्देश आहे.
१७ मे या तारखेचे ऐतिहासिक महत्त्व: १७ मे १९९० रोजी जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) समलैंगिकतेला (Homosexuality) मानसिक आजारांच्या जागतिक वर्गीकरणाच्या यादीतून अधिकृतपणे बाहेर काढले होते. हा या समुदायासाठी एक ऐतिहासिक निर्णय होता. याच महत्त्वपूर्ण निर्णयाची आठवण म्हणून दरवर्षी १७ मे हा दिवस आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भेदभाव विरोधी दिन म्हणून पाळला जातो. यंदा जगभरात ‘कोणालाही मागे सोडू नका: सर्वांसाठी स्वातंत्र्य आणि समानता’ या संकल्पनेवर भर दिला जात आहे.
भारतातील सद्यस्थिती आणि कायदेशीर प्रगती: भारतात सर्वोच्च न्यायालयाने २०१८ मध्ये ‘कलम ३७७’ रद्द करून समलैंगिकतेला गुन्हेगारीच्या कक्षेतून बाहेर काढले. हा या समुदायासाठी मोठा दिलासा होता. त्यानंतर ‘ट्रान्सजेंडर व्यक्ती (हक्कांचे संरक्षण) कायदा, २०१९’ अंतर्गत तृतीयपंथीयांना कायदेशीर ओळख आणि रोजगाराच्या संधी देण्याचे प्रयत्न सुरू झाले आहेत.
मात्र, कायदेशीर बदल झाले तरीही समाजात अजूनही या समुदायाकडे बघण्याचा दृष्टिकोन पूर्णपणे बदललेला नाही. कामाच्या ठिकाणी, शिक्षण संस्थांमध्ये आणि कुटुंबात त्यांना अनेकदा भेदभावाचा सामना करावा लागतो. जोपर्यंत सामाजिक मानसिकतेत बदल होत नाही, तोपर्यंत खऱ्या अर्थाने समानता येणार नाही, असे मत मानवाधिकार कार्यकर्त्यांनी व्यक्त केले आहे.