बियर-शेवा/हार्वर्ड (pragatbharat.com) : मध्यमवयात पोटावर साचणारी चरबी (Visceral Fat) केवळ हृदयासाठीच नाही, तर मेंदूच्या आरोग्यासाठीही अत्यंत घातक ठरू शकते, असा खळबळजनक खुलासा एका ताज्या संशोधनातून झाला आहे. ‘नेचर कम्युनिकेशन्स’ (Nature Communications) या प्रसिद्ध नियतकालिकात प्रसिद्ध झालेल्या एका अभ्यासानुसार, पोटाची चरबी कमी असल्यास मेंदूची झीज (Brain Atrophy) मंदावते आणि स्मरणशक्ती दीर्घकाळ टिकून राहते.
संशोधनातील महत्त्वाचे निष्कर्ष: इस्रायलमधील बेन-गुरियन विद्यापीठ आणि अमेरिकेतील हार्वर्ड टी. एच. चॅन स्कूल ऑफ पब्लिक हेल्थ येथील संशोधकांनी ५३३ महिला व पुरुषांच्या मेंदू आणि पोटाच्या MRI स्कॅन्सचा सलग १६ वर्षे अभ्यास केला. यात असे दिसून आले की, ज्यांच्या पोटावर चरबीचे प्रमाण कमी होते, त्यांच्या मेंदूची रचना अधिक सुरक्षित राहिली आणि त्यांची आकलनशक्ती (Cognition) इतरांच्या तुलनेत उत्तम होती.
इन्शुलिन आणि ग्लुकोजचा संबंध: संशोधकांच्या मते, पोटाची चरबी आणि मेंदूची झीज यांचा थेट संबंध रक्तातील साखर (Glucose Control) आणि इन्शुलिन संवेदनशीलतेशी आहे. ज्यांच्या शरीरात पोटाची चरबी जास्त असते, त्यांच्यामध्ये इन्शुलिन रेझिस्टन्स निर्माण होतो, ज्यामुळे मेंदूला होणारा रक्तपुरवठा विस्कळीत होतो आणि मेंदूच्या स्मृती केंद्राची (Hippocampus) झीज वेगाने होते.
वजन कमी करण्यापेक्षा पोटाच्या चरबीवर लक्ष द्या: या अभ्यासाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे, निव्वळ वजन कमी करण्यापेक्षा पोटाची चरबी (Visceral Fat) कमी करणे मेंदूसाठी अधिक फायदेशीर ठरते. १८ महिन्यांच्या आहार नियंत्रणातून ज्यांनी पोटाचा घेर कमी केला, त्यांच्या मेंदूची रचना १० वर्षांनंतरही अधिक चांगली असल्याचे आढळले. रक्तातील साखर आणि HbA1c पातळी नियंत्रित ठेवणे हे मेंदूचे वृद्धत्व रोखण्यासाठी प्रभावी ठरते, असे मुख्य संशोधक आयरिस शाई यांनी म्हटले आहे.