पुणे (pragatbharat.com) : दरवर्षी संपूर्ण जगभरात ३१ मे हा दिवस ‘जागतिक तंबाखूविरोधी दिन’ (World No Tobacco Day) म्हणून साजरा केला जातो. तंबाखू आणि त्यापासून बनणाऱ्या इतर उत्पादनांच्या सेवनामुळे आरोग्याला होणारे गंभीर धोके आणि वाढता मृत्यूदर याविषयी लोकांमध्ये व्यापक जनजागृती निर्माण करणे, हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) दिलेल्या आकडेवारीनुसार, जगात दरवर्षी लाखो लोकांचा मृत्यू तंबाखूच्या सेवनाने उद्भवणाऱ्या आजारांमुळे होतो.
जागतिक तंबाखूविरोधी दिनाचा इतिहास: या मोहिमेची सुरुवात १९८७ मध्ये जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) पुढाकाराने झाली. सुरुवातीला ७ एप्रिल १९८८ हा दिवस ‘वर्ल्ड नो स्मोकिंग डे’ म्हणून पाळण्यात आला होता. त्यानंतर १७ मे १९८९ रोजी डब्ल्यूएचओच्या महासभेत एक ठराव मंजूर करण्यात आला आणि अधिकृतपणे ३१ मे हा दिवस दरवर्षी ‘जागतिक तंबाखूविरोधी दिन’ म्हणून साजरा करण्याचे निश्चित करण्यात आले. तेव्हापासून दरवर्षी एका विशिष्ट थीमवर (Theme) आधारित जगभर जनजागृती मोहिमा राबवल्या जातात.
यंदाची थीम काय आहे? वर्ष २०२६ मधील जागतिक तंबाखूविरोधी दिनाची मुख्य थीम ही प्रामुख्याने युवा पिढीला तंबाखूच्या विळख्यातून वाचवणे आणि ई-सिगारेट (Vapes) सारख्या आधुनिक व्यसनांच्या वाढत्या प्रभावाविरोधात कडक पावले उचलण्यावर केंद्रित आहे. सोशल मीडिया आणि चुकीच्या जाहिरातींना बळी पडून तरुण पिढी मोठ्या प्रमाणात या व्यसनाकडे आकर्षित होत असल्याने, पालकांनी आणि समाजाने वेळीच पावले उचलणे गरजेचे असल्याचे आवाहन जागतिक आरोग्य संघटनेने केले आहे.
तंबाखू सेवनाचे आरोग्यावरील भयानक दुष्परिणाम:
- कॅन्सरचा धोका: तंबाखूमध्ये निकोटीन आणि इतर अनेक घातक रसायने असतात. यामुळे फुफ्फुसाचा, तोंडाचा, घशाचा आणि अन्ननलिकेचा कर्करोग (Cancer) होण्याची शक्यता कैक पटीने वाढते.
- हृदयरोग आणि स्ट्रोक: धुम्रपानामुळे रक्ताभिसरण प्रक्रियेत अडथळे येतात, ज्यामुळे हृदयविकाराचा झटका (Heart Attack) आणि ब्रेन स्ट्रोक येण्याचा धोका निर्माण होतो.
- फुफ्फुसाचे आजार: विडी किंवा सिगारेट ओढल्यामुळे फुफ्फुसांची कार्यक्षमता कमी होते आणि सीओपीडी (COPD) व दमा यांसारखे श्वसनाचे गंभीर आजार जडतात.
भारतातही केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाकडून या संदर्भात विविध कायदे आणि जनजागृतीपर कार्यक्रम राबवले जातात. सार्वजनिक ठिकाणी धुम्रपान करण्यास कायद्याने बंदी असून, नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर दंडात्मक कारवाई करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.
