पुणे (pragatbharat.com) : आजचा दिवस जागतिक अंतराळ विज्ञानाच्या इतिहासात अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. १५ मे १९५८ रोजी तत्कालीन सोव्हिएत युनियनने (रशिया) त्यांचे तिसरे मोठे अंतराळ संशोधन केंद्र म्हणजेच ‘स्पुतनिक-३’ (Sputnik 3) उपग्रह यशस्वीपणे पृथ्वीच्या कक्षेत प्रक्षेपित केला होता. शीतयुद्धाच्या काळात अंतराळ स्पर्धेत रशियाने घेतलेली ही एक ऐतिहासिक झेप होती.
स्पुतनिक-३ ची वैशिष्ट्ये आणि महत्त्व: हा उपग्रह म्हणजे त्या काळातील एक अत्याधुनिक स्वयंचलित अंतराळ प्रयोगशाळा होती. सुमारे १,३२७ किलो वजनाचा हा उपग्रह शंकूच्या आकाराचा होता. यामध्ये वरच्या वातावरणातील दाब, रचना, सौर विकिरण आणि सूक्ष्म उल्कापिंडांचा अभ्यास करण्यासाठी तब्बल १२ वैज्ञानिक उपकरणे बसवण्यात आली होती. या मोहिमेमुळे शास्त्रज्ञांना पृथ्वीच्या चुंबकीय क्षेत्रातील ‘व्हॅन ॲलन रेडिएशन बेल्ट’ बद्दल अत्यंत महत्त्वाची माहिती मिळाली.
विज्ञानाची प्रगती: स्पुतनिक-३ उपग्रहाने सुमारे ६९५ दिवस अंतराळात कार्यरत राहून माहिती गोळा केली. ६ एप्रिल १९६० रोजी हा उपग्रह पुन्हा पृथ्वीच्या वातावरणात येऊन नष्ट झाला. या मोहिमेने सिद्ध केले की, मानवनिर्मित यंत्रे अंतराळात दीर्घकाळ राहून पृथ्वीचा अभ्यास करू शकतात. आजच्या आधुनिक सॅटेलाईट तंत्रज्ञानाचा पाया अशाच साहसी मोहिमांनी रचला गेला आहे.
आजचे इतर विशेष:
- आज आंतरराष्ट्रीय कुटुंब दिन असून जगभरात कौटुंबिक मूल्यांचे संवर्धन केले जात आहे.
- थोर क्रांतीकारक सुखदेव थापर यांची आज ११९ वी जयंती देशप्रेमाचा संदेश देत आहे.