पुणे (pragatbharat.com) : विज्ञानाच्या इतिहासात आजचा दिवस सुवर्णअक्षरांनी लिहिला गेला आहे. १५ मे १६१८ रोजी प्रसिद्ध जर्मन खगोलशास्त्रज्ञ आणि गणितज्ञ जोहान्स केपलर यांनी ग्रहांच्या गतीचा ‘तिसरा नियम’ (Harmonic Law) शोधून काढला होता. या शोधामुळे मानवाचा विश्वाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन पूर्णपणे बदलला आणि पुढे जाऊन सर आयझॅक न्यूटन यांना गुरुत्वाकर्षणाचा सिद्धांत मांडण्यास मोठी मदत झाली.
केपलर यांचा तिसरा नियम काय आहे?
केपलर यांनी अनेक वर्षांच्या निरीक्षणांनंतर हे सिद्ध केले की, सूर्याभोवती फिरणाऱ्या कोणत्याही ग्रहाच्या परिभ्रमण काळाचा वर्ग (T2) हा त्या ग्रहाच्या सूर्यापासूनच्या सरासरी अंतराच्या घनाशी (a3) थेट प्रमाणात असतो. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, एखादा ग्रह सूर्यापासून जितका लांब असेल, तितका त्याला सूर्याभोवती एक फेरी पूर्ण करण्यासाठी जास्त वेळ लागतो.
विज्ञानासाठी आजच्या दिवसाचे महत्त्व:
केपलर यांच्या या नियमामुळे सूर्यमालेतील ग्रहांची स्थिती, त्यांचे अंतर आणि गती यांचे अचूक गणित मांडणे शास्त्रज्ञांना शक्य झाले. यामुळेच आज आपण उपग्रह (Satellites) अवकाशात सोडू शकतो आणि अंतराळ मोहिमा यशस्वी करू शकतो. विज्ञानाच्या क्षेत्रात १६ मे चा दिवस हा मानवी बुद्धिमत्तेच्या विजयाचे प्रतीक मानला जातो.
इतर ऐतिहासिक संदर्भ:
आजच्याच दिवशी १९९३ मध्ये संयुक्त राष्ट्रांच्या आमसभेने ‘आंतरराष्ट्रीय कुटुंब दिन’ साजरा करण्याचा ठराव मंजूर केला होता, ज्यामुळे जागतिक स्तरावर सामाजिक परिवर्तनाची नवी लाट आली. तसेच, भारतीय संदर्भात आजचा दिवस हा महान क्रांतीकारक सुखदेव यांच्या शौर्याच्या स्मरणाचा दिवस आहे.