पुणे/मुंबई (pragatbharat.com) : आज २३ एप्रिल २०२६. भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यातील आणि सामाजिक परिवर्तनाच्या चळवळीतील दोन महापुरुषांच्या स्मृतींना उजाळा देणारा हा अत्यंत महत्त्वाचा दिवस आहे. आजचा दिवस देशासाठी बलिदान देणारे थोर क्रांतीकारक चंद्रशेखर आझाद यांची पुण्यतिथी आणि ‘महर्षी’ ही पदवी सार्थ ठरणारे समाजसुधारक विठ्ठल रामजी शिंदे यांची जयंती म्हणून साजरा केला जात आहे.
चंद्रशेखर आझाद: अदम्य साहसाचे प्रतीक भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यात ‘आझाद’ हे नाव इंग्रज सरकारसाठी धडकी भरवणारे होते. २३ एप्रिल १९३१ रोजी अलाहाबादच्या अल्फ्रेड पार्कमध्ये इंग्रज पोलिसांनी त्यांना घेरले होते. शेवटच्या गोळीपर्यंत लढणारे आझाद जिवंतपणी पोलिसांच्या हाती लागले नाहीत; त्यांनी स्वतःवर गोळी झाडून मातृभूमीसाठी हुतात्मा पत्करले. “आझाद ही रहे है, आझाद ही रहेंगे” हे त्यांचे शब्द आजही तरुणांना प्रेरणा देतात.
महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे: समतेचे प्रणेते आजच्याच दिवशी म्हणजेच २३ एप्रिल १८७३ रोजी महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे यांचा जन्म झाला. अस्पृश्यता निवारण आणि बहुजन समाजाच्या शिक्षणासाठी त्यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य वेचले. ‘डिप्र्रेस्ड क्लासेस मिशन’ची स्थापना करून त्यांनी सामाजिक समतेचा पाया रचला. त्यांच्या गौरवार्थ आज राज्यभरात विविध शैक्षणिक आणि सामाजिक संस्थांमध्ये व्याख्याने आणि कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले आहे.