लंडन/न्यूयॉर्क (pragatbharat.com) : कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) क्षेत्रातील झपाट्याने होणाऱ्या विस्तारामुळे पर्यावरणावर होणाऱ्या विपरीत परिणामांवर संयुक्त राष्ट्रांनी (UN) तीव्र चिंता व्यक्त केली आहे. ‘लंडन क्लायमेट ॲक्शन वीक’ (London Climate Action Week) दरम्यान बोलताना संयुक्त राष्ट्रांचे सरचिटणीस अँटोनियो गुटेरेस यांनी एआय कंपन्यांसाठी ‘एआय एन्व्हायर्नमेंटल ट्रान्सपरन्सी इनिशिएटिव्ह’ (AI Environmental Transparency Initiative) सुरू करण्याचा महत्त्वपूर्ण प्रस्ताव दिला आहे. एआय तंत्रज्ञान आणि डेटा सेंटर्स चालवण्यासाठी निर्माण होणारे कार्बन प्रदूषण, पाण्याचा वापर आणि जमिनीचा वापर याविषयीची संपूर्ण आकडेवारी कंपन्यांनी जाहीर करावी, असे थेट निर्देश त्यांनी दिले आहेत.
डेटा सेंटर्सच्या वाढत्या विस्ताराला मर्यादा घालण्याची मागणी: अँटोनियो गुटेरेस यांनी सांगितले की, जगभरात एआय तंत्रज्ञानाची मागणी वेगाने वाढत आहे, ज्यामुळे महाकाय डेटा सेंटर्सची (Data Centers) संख्या अमर्यादपणे वाढत आहे. या पार्श्वभूमीवर, स्थानिक पातळीवर आणि विविध देशांच्या सरकारांकडून तंत्रज्ञान कंपन्यांवर पारदर्शकता (Transparency) बाळगण्यासाठी आणि उद्योग क्षेत्रात प्रमाणित अहवाल (Standardised Reporting) सादर करण्यासाठी दबाव वाढत आहे. एआय कंपन्यांनी त्यांच्या या वाढत्या तंत्रज्ञानाच्या पर्यावरणीय प्रभावाचे स्वतः मूल्यमापन करून ते सार्वजनिक केले पाहिजे, जेणेकरून निसर्गाचे होणारे नुकसान टाळता येईल.
२०३० पर्यंत १००% नूतनीकरणक्षम ऊर्जेचे उद्दिष्ट: UN सरचिटणीसांनी केवळ पारदर्शकतेची मागणी केली नाही, तर एआय कंपन्यांना २०३० पर्यंत त्यांच्या सर्व सुविधा आणि डेटा सेंटर्स पूर्णपणे सौर आणि पवन ऊर्जेसारख्या (Renewable Technologies) स्वच्छ आणि नूतनीकरणक्षम ऊर्जेवर चालवण्याचे बंधन घालण्याचे आवाहन केले आहे. एआयच्या वाढत्या ऊर्जेच्या भुकेमुळे पारंपरिक वीज निर्मितीवर ताण पडत असून, कार्बन उत्सर्जनात (Carbon Emission) मोठी भर पडत आहे.
ॲमेझॉन आणि गुगलचे पाऊल: गुटेरेस यांच्या या विधानाला अशा वेळी महत्त्व प्राप्त झाले आहे, जेव्हा जगातील अनेक बड्या टेक कंपन्यांनी या दशकाच्या अखेरीस त्यांचे कामकाज स्वच्छ ऊर्जेवर चालवण्याची प्रतिज्ञा केली आहे. विशेषतः गुगल (Google) आणि ॲमेझॉन (Amazon) यांसारख्या जागतिक टेक क्षेत्रातील अग्रगण्य कंपन्यांनी त्यांच्या डेटा सेंटर्ससाठी सौर ऊर्जेसोबतच अणुऊर्जेचा (Nuclear Energy) वापर करण्याची मोठी योजना आखली आहे.v
