पुणे (pragatbharat.com) : जगभरात शांतता, सुव्यवस्था आणि मानवता टिकवून ठेवण्यासाठी आपल्या प्राणांची आहुती देणाऱ्या सैनिकांच्या शौर्याला सलाम करण्याचा दिवस म्हणजे २९ मे. आजचा दिवस जगभरात ‘संयुक्त राष्ट्र आंतरराष्ट्रीय शांतता सैनिक दिन’ (International Day of United Nations Peacekeepers) म्हणून अत्यंत आदराने साजरा केला जातो. युद्धजन्य आणि संवेदनशील देशांमध्ये शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी संयुक्त राष्ट्राच्या (UN) निळ्या हेल्मेटधारी सैनिकांनी बजावलेली भूमिका अतुलनीय आहे.
या दिवसाचा इतिहास आणि महत्त्व संयुक्त राष्ट्राच्या पहिल्या शांतता मोहिमेची सुरुवात २९ मे १९४८ रोजी झाली होती, जेव्हा यूएन सुरक्षा परिषदेने इस्रायल आणि अरब देशांमधील युद्धविराम करारावर देखरेख ठेवण्यासाठी मध्यपूर्वेत (Middle East) लष्करी निरीक्षकांची पहिली तुकडी तैनात केली होती. या ऐतिहासिक घटनेला उजाळा देण्यासाठी आणि शांतता मोहिमेदरम्यान वीरमरण आलेल्या सुमारे ४,२०० हून अधिक सैनिकांच्या स्मृतीला अभिवादन करण्यासाठी संयुक्त राष्ट्र महासभेने २००३ मध्ये अधिकृतपणे हा दिवस साजरा करण्यास सुरुवात केली.
भारतीय शांतता सैनिकांचे शौर्य आणि सर्वोच्च बलिदान ‘वसुधैव कुटुंबकम्’ या मूल्यावर विश्वास ठेवणाऱ्या भारताचे संयुक्त राष्ट्राच्या शांतता मोहिमेत सर्वाधिक आणि अत्यंत महत्त्वाचे योगदान राहिले आहे. भारताने आतापर्यंत जगभरातील ७१ पैकी ५१ हून अधिक मोहिमांमध्ये आपले २,७५,००० पेक्षा जास्त सैनिक पाठवले आहेत. सध्याच्या घडीलाही काँगो, सुदान आणि लेबनॉनसारख्या अत्यंत धोकादायक भागात भारतीय लष्कर, पोलीस आणि महिला तुकड्या स्थानिक नागरिकांचे रक्षण करत आहेत. दुर्दैवाने, जागतिक शांततेच्या या यज्ञात भारताच्या १६० हून अधिक शूर जवानांनी आपले सर्वोच्च बलिदान दिले आहे, जे कोणत्याही देशाच्या तुलनेत सर्वाधिक आहे.
महिला शांतता सैनिकांचे वाढते प्रतिनिधित्व भारतीय शांतता सैनिकांचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे भारताने २००७ मध्ये लायबेरियामध्ये संयुक्त राष्ट्राची पहिली पूर्ण महिला पोलीस तुकडी (All-Female Police Unit) तैनात केली होती. या महिला सैनिकांनी स्थानिक महिलांना आत्मसंरक्षण आणि सुरक्षेचे धडे देत जागतिक स्तरावर भारताची मान अभिमानाने उंचावली. आजचा हा दिवस या सर्व ज्ञात-अज्ञात वीरांच्या त्यागाची कृतज्ञतापूर्वक आठवण करून देतो.
