छत्रपती संभाजीनगर/पुणे (pragatbharat.com) : महाराष्ट्रातील दुष्काळी आणि कोरडवाहू पट्ट्यातील शेतकऱ्यांसाठी ‘सीताफळ लागवड’ (Custard Apple Farming) हा एक अत्यंत फायदेशीर आणि शाश्वत व्यवसाय ठरत आहे. कमी पाणी, हलकी जमीन आणि वन्य प्राण्यांपासून होणारे शून्य नुकसान यांमुळे खरिपाच्या या हंगामात मराठवाडा आणि पश्चिम महाराष्ट्रातील शेत-शिवारात सीताफळ लागवडीला मोठी गती मिळत आहे.
या सुधारित जाती वाढवणार उत्पन्न: कृषी विद्यापीठांनी सीताफळाच्या काही विशिष्ट सुधारित जातींची शिफारस केली आहे, ज्यांना बाजारपेठेत उत्तम दर मिळतो:
- बालानगर (Balanagar): ही महाराष्ट्रात सर्वाधिक लोकप्रिय जात असून, याची फळे आकाराने मोठी आणि भरपूर गर असणारी असतात.
- आरके गोल्ड (Arka Sahan / RK Gold): या जातीच्या फळांमध्ये बियांचे प्रमाण अत्यंत कमी असते आणि चव अतिशय गोड असते.
- पुरंदर लोकल: स्थानिक हवामानात उत्तम तग धरून ठेवणारी आणि नियमित उत्पादन देणारी जात.
उत्कृष्ट व्यवस्थापन आणि आंतरपीक पद्धती: सीताफळाची लागवड प्रामुख्याने १५x१५ फूट किंवा १२x१२ फूट अंतरावर खडबडीत किंवा डोंगरउताराच्या जमिनीतही सहज करता येते. लागवडीनंतर पहिल्या ३ ते ४ वर्षांत झाडांमधील मोकळ्या जागेत शेतकरी भुईमूग, सोयाबीन किंवा कोथिंबीर यांसारखी आंतरपिके (Intercrops) घेऊन दुहेरी उत्पन्न मिळवू शकतात. सीताफळाला फारशा रोगांचा प्रादुर्भाव होत नाही, फक्त ‘पिठ्या ढेकूण’ (Mealybug) या किडीपासून संरक्षण करण्यासाठी योग्य वेळी फवारणी करणे गरजेचे असते.
प्रक्रियेसाठी (Processing) आणि सीताफळ पल्प (Pulp) निर्मितीसाठी आईस्क्रीम व मिठाई उद्योगातून मोठी मागणी असल्याने, हे पीक शेतकऱ्यांचे आर्थिक जीवनमान उंचावण्यासाठी एक भक्कम आधार ठरत आहे.
