मुंबई (pragatbharat.com) : द्वितीय महायुद्धानंतर संपूर्ण जगाला भीतीच्या छायेत ठेवणाऱ्या ‘शीतयुद्धा’तील (Cold War) सर्वात पहिली आणि अत्यंत थरारक घटना २४ जून रोजी घडली होती. २४ जून १९४८ रोजी सोव्हिएत युनियनने (Soviet Union – रशिया) जर्मनीची राजधानी असलेल्या पश्चिम बर्लिनची (West Berlin) संपूर्ण जमिनीवरून होणारी नाकेबंदी (Berlin Blockade) सुरू केली. या एका निर्णयामुळे अमेरिका आणि सोव्हिएत युनियन हे दोन महासत्ता देश थेट युद्धाच्या उंबरठ्यावर येऊन उभे ठाकले होते.
महासत्तांमधील मतभेद आणि ‘डॉइश मार्क’ चलन: द्वितीय महायुद्धाच्या समाप्तीनंतर जर्मनी आणि त्याची राजधानी बर्लिन हे शहर चार भागांमध्ये विभागले गेले होते, ज्यावर अमेरिका, ब्रिटन, फ्रान्स आणि सोव्हिएत युनियनचे नियंत्रण होते. पाश्चात्य देशांनी (अमेरिका, ब्रिटन, फ्रान्स) आपल्या ताब्यातील जर्मनीच्या भागात ‘डॉइश मार्क’ (Deutsche Mark) हे नवीन चलन सुरू केले. या निर्णयामुळे संतापलेल्या सोव्हिएत युनियनचे प्रमुख जोसेफ स्टॅलिन यांनी पाश्चात्य देशांवर दबाव आणण्यासाठी पश्चिम बर्लिनकडे जाणारे सर्व रस्ते, रेल्वे मार्ग आणि पाण्याचे कालवे पूर्णपणे रोखून धरले.
२५ लाख नागरिकांची कोंडी आणि ऐतिहासिक ‘बर्लिन एअरलिफ्ट’: या नाकेबंदीमुळे सोव्हिएत नियंत्रणात वेढलेल्या पश्चिम बर्लिनमधील तब्बल २५ लाख नागरिक अन्न, औषधे, कोळसा आणि जीवनावश्यक वस्तूंअभावी मृत्यूच्या दारात पोहोचले. पाश्चात्य मित्रराष्ट्रांनी सोव्हिएत सैन्याशी थेट युद्ध न पुकारता एक ऐतिहासिक तोडगा काढला, ज्याला ‘बर्लिन एअरलिफ्ट’ (Berlin Airlift) म्हणून ओळखले जाते. अमेरिका आणि ब्रिटनच्या हवाई दलाने विमानांद्वारे तब्बल ११ महिने अहोरात्र अन्नधान्य आणि इंधनाचा पुरवठा थेट हवेतून पश्चिम बर्लिनमध्ये उतरवला.
अखेर, पाश्चात्य देशांच्या या अभूतपूर्व मोहिमेपुढे नमतं घेत सोव्हिएत युनियनने मे १९४९ मध्ये ही नाकेबंदी उठवली. या ऐतिहासिक घटनेने जगाला भांडवलशाही आणि साम्यवाद यांच्यातील विचारसरणीच्या संघर्षाची भीषणता दाखवून दिली.
