पुणे (pragatbharat.com) : जागतिक स्तरावर विविध संस्कृती आणि देशांच्या ऐक्याचे प्रतीक असणारे अनेक दिवस साजरे केले जातात. आज २५ मे २०२६ रोजी जगभरात ‘आफ्रिका दिन’ (Africa Day) मोठ्या उत्साहात साजरा केला जात आहे. हा दिवस आफ्रिकन खंडातील देशांच्या स्वातंत्र्यलढ्याचा, त्यांच्या समृद्ध संस्कृतीचा आणि आपसातील एकात्मतेचा ऐतिहासिक उत्सव मानला जातो.
आफ्रिका दिनाचा ऐतिहासिक पार्श्वभूमी: आजच्याच दिवशी, म्हणजेच २५ मे १९६३ रोजी आफ्रिकेतील ३० स्वतंत्र देशांच्या नेत्यांनी इथिओपियाची राजधानी अदिस अबाबा येथे एक ऐतिहासिक बैठक घेतली होती. या बैठकीत आफ्रिकन खंडाला परकीय वसाहतवादातून आणि गुलामगिरीतून पूर्णपणे मुक्त करण्यासाठी ‘ऑर्गनायझेशन ऑफ आफ्रिकन युनिटी’ (OAU) म्हणजेच ‘आफ्रिकन एकात्मता संघटना’ स्थापन करण्यात आली. या ऐतिहासिक घटनेची आठवण म्हणून दरवर्षी २५ मे हा दिवस ‘आफ्रिका दिन’ म्हणून साजरा केला जातो. पुढे २००२ मध्ये याच संघटनेचे रूपांतर ‘आफ्रिकन युनियन’ (African Union – AU) मध्ये करण्यात आले.
या दिवसाचे मुख्य महत्त्व आणि उद्दिष्टे:
- एकात्मतेचे प्रतीक: आफ्रिका खंडातील देशांमध्ये आर्थिक, सामाजिक आणि राजकीय सहकार्य वाढवणे हे या दिवसाचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.
- विविधतेचा उत्सव: आफ्रिकेतील समृद्ध लोककला, संगीत, खाद्यसंस्कृती आणि तिथली ऐतिहासिक विविधता या दिवशी जगभर अधोरेखित केली जाते.
- आव्हानांवर चर्चा: गरिबी, बेरोजगारी, हवामान बदल आणि आरोग्य सुविधा यांसारख्या गंभीर आव्हानांवर मात करण्यासाठी सर्व आफ्रिकन देश या दिवशी एकत्र येऊन नवीन संकल्प करतात.
भारत आणि आफ्रिकेचे संबंध: भारताचे आफ्रिकन देशांशी असणारे संबंध अत्यंत जुने आणि घट्ट आहेत. महात्मा गांधीजींच्या दक्षिण आफ्रिकेतील सत्याग्रहापासून ते आजच्या G20 परिषदेमध्ये भारताच्या पुढाकाराने आफ्रिकन युनियनला मिळालेल्या कायमस्वरूपी सदस्यत्वापर्यंत, दोन्ही क्षेत्रांनी नेहमीच एकमेकांना सहकार्य केले आहे.
आज २०२६ मध्ये, आफ्रिका दिन हा केवळ एका खंडाचा उत्सव न राहता जागतिक शांतता आणि प्रगतीचे एक महत्त्वाचे माध्यम बनला आहे.
