नाशिक (pragatbharat.com) : बदलत्या काळासोबत आणि आरोग्याविषयी वाढणाऱ्या जागरूकतेमुळे जगभरात सेंद्रिय उत्पादनांना मोठी मागणी येत आहे. आपल्या शेत-शिवार मध्ये वर्षानुवर्षे रासायनिक खतांचा आणि कीटकनाशकांचा अमर्याद वापर केल्यामुळे जमिनीची सुपीकता धोक्यात आली आहे. या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्रातील शेतकरी आता मोठ्या प्रमाणावर सेंद्रिय शेती (Organic Farming) पद्धतीकडे वळत असून, या माध्यमातून जमिनीचे आरोग्य राखण्यासोबतच विषमुक्त व दर्जेदार पिकांचे उत्पादन घेत आहेत.
जमिनीची सुपीकता आणि सेंद्रिय खतांचे महत्त्व सेंद्रिय शेती म्हणजे केवळ रासायनिक खतांचा वापर बंद करणे नव्हे, तर जमिनीला नैसर्गिक घटकांचा पुरवठा करून जिवंत ठेवणे होय. यासाठी शेतकऱ्यांनी शेतात गांडूळ खत, कंपोस्ट खत, आणि हिरवळीच्या खतांचा (उदा. धेंचा किंवा ताग) जास्तीत जास्त वापर करावा. पिकांवरील कीड व रोगांच्या नियंत्रणासाठी रासायनिक औषधांऐवजी दशपर्णी अर्क, निंबोळी अर्क, आणि जीवामृताचा वापर करावा. यामुळे पिकांचा उत्पादन खर्च तर कमी होतोच, शिवाय पिकाची गुणवत्ता उत्तम दर्जाची राहते.
प्रमाणीकरण (Certification) आणि थेट विक्री सेंद्रिय शेतीमाल पिकवणाऱ्या शेतकऱ्यांना चांगला नफा मिळवण्यासाठी पिकाचे योग्य सेंद्रिय प्रमाणीकरण (Organic Certification) करून घेणे गरजेचे आहे. शासनाच्या विविध यंत्रणांमार्फत हे प्रमाणपत्र दिले जाते. प्रमाणित सेंद्रिय मालाला देशांतर्गत मॉल, मोठ्या शहरांमधील बाजारपेठा आणि थेट आंतरराष्ट्रीय स्तरावर सामान्य पिकांपेक्षा २५ ते ५० टक्क्यांपर्यंत जास्त दर मिळतो. शेतकऱ्यांनी गट स्थापन करून थेट ग्राहकांना विक्री केल्यास मध्यस्थांची साखळी तुटून संपूर्ण नफा शेतकऱ्यांच्या पदरात पडतो.
आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड आणि पारंपरिक सेंद्रिय पद्धतीचा ताळमेळ राखल्यास सेंद्रिय शेती हा शाश्वत आणि दीर्घकालीन फायद्याचा व्यवसाय ठरू शकतो, असा विश्वास कृषी तज्ज्ञांनी व्यक्त केला आहे.
