दिनविशेष १८ मे: ‘जागतिक एड्स लस दिन’; जाणून घ्या या दिवसाचा इतिहास, महत्त्व आणि वैद्यकीय क्षेत्रातील सद्यस्थिती

मुंबई/पुणे (pragatbharat.com) : दरवर्षी १८ मे हा दिवस जगभरात ‘जागतिक एड्स लस दिन’ (World AIDS Vaccine Day) किंवा ‘एचआयव्ही लस जागरूकता दिन’ (HIV Vaccine Awareness Day) म्हणून पाळला जातो. एचआयव्ही (HIV) संसर्गाला प्रतिबंध करणाऱ्या सुरक्षित आणि प्रभावी लसीची गरज अधोरेखित करणे, या क्षेत्रात काम करणाऱ्या शास्त्रज्ञांचे आभार मानणे आणि जनजागृती करणे हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे.

१८ मे रोजीच का साजरा केला जातो? या दिवसाची पार्श्वभूमी अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष बिल क्लिंटन यांच्या एका ऐतिहासिक भाषणाशी जोडलेली आहे. १८ मे १९९७ रोजी मॉर्गन स्टेट युनिव्हर्सिटीच्या पदवीप्रदान समारंभातील भाषणात बिल क्लिंटन यांनी संपूर्ण जगाला पुढील दशकात एड्सवर प्रभावी लस विकसित करण्याचे आवाहन केले होते. विज्ञानाच्या प्रगतीमुळेच या जीवघेण्या आजारावर मात करता येऊ शकते, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला होता. त्यांच्या या भाषणाच्या स्मरणार्थ पुढच्याच वर्षापासून म्हणजेच १८ मे १९९८ पासून हा दिवस अधिकृतपणे साजरा करण्यास सुरुवात झाली.

वैद्यकीय क्षेत्रातील सद्यस्थिती आणि आव्हान: गेल्या अनेक दशकांपासून जगभरातील नामांकित शास्त्रज्ञ आणि वैद्यकीय संस्था एचआयव्हीवर प्रभावी लस शोधण्यासाठी रात्रंदिवस संशोधन करत आहेत. एचआयव्ही विषाणूचा वेगाने बदलणारा जनुकीय पोत (Genetic Mutation) हे लस निर्मितीमधील सर्वात मोठे आव्हान मानले जाते. अद्याप शंभर टक्के प्रभावी लस बाजारात आली नसली, तरी आधुनिक ‘एमआरएनए’ (mRNA) तंत्रज्ञानावर आधारित अनेक लसींच्या चाचण्या सध्या प्रगत टप्प्यात आहेत. या विशेष दिनानिमित्त जगभरात विविध आरोग्य शिबिरे आणि माहितीपर कार्यक्रमांचे आयोजन करून एड्स प्रतिबंधात्मक उपायांवर भर दिला जात आहे.