मुंबई/पुणे (pragatbharat.com) : आज १८ मे २०२८. आजचा दिवस भारताच्या इतिहासामध्ये आणि विशेषतः महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक व वैज्ञानिक क्षेत्रात अत्यंत मानाचा आणि ऐतिहासिक मानला जातो. आजच्याच दिवशी देशाच्या संरक्षणाला नवी दिशा देणारी अणुचाचणी झाली होती, तर महाराष्ट्रात पत्रकारितेची मुहूर्तमेढ रोवणाऱ्या महान विभूतीचा स्मृतीदिनही आजच आहे. १८ मे रोजी घडलेल्या प्रमुख ऐतिहासिक घडामोडींचा घेतलेला हा सविस्तर आढावा:
१. ‘दर्पणकार’ बाळशास्त्री जांभेकर यांची पुण्यतिथी:
मराठी पत्रकारितेचा पाया रचणारे आद्य पत्रकार, इतिहास संशोधक आणि शिक्षणतज्ज्ञ बाळशास्त्री जांभेकर यांचे १८ मे १८४६ रोजी निधन झाले होते. त्यांनी ६ जानेवारी १८३२ रोजी ‘दर्पण’ हे पहिले मराठी वृत्तपत्र सुरू करून समाजात ज्ञानाचा प्रकाश पसरवला. १० भाषा अवगत असलेल्या बाळशास्त्रींनी प्राचीन ताम्रपटांचे वाचन, ज्ञानेश्वरीचे पहिले मुद्रित संपादन आणि अनेक ग्रंथांची निर्मिती करून मराठी भाषेला समृद्ध केले. आज त्यांच्या पुण्यतिथीनिमित्त संपूर्ण महाराष्ट्रातून त्यांना आदरांजली वाहण्यात येत आहे.
२. भारताची पहिली यशस्वी अणुचाचणी (पोखरण-१):
१८ मे १९७४ रोजी भारताने राजस्थानमधील पोखरण येथे आपली पहिली भूमिगत आण्विक चाचणी यशस्वीरित्या पूर्ण केली होती. ‘स्मायलिंग बुद्धा’ (Smiling Buddha) असे या मोहिमेचे सांकेतिक नाव होते. या ऐतिहासिक कामगिरीमुळे भारत जगात अधिकृतपणे अण्वस्त्र सज्जता सिद्ध करणारा जगातील सहावा देश बनला आणि जागतिक पटलावर भारताची लष्करी व वैज्ञानिक पत प्रचंड वाढली.
३. आजच्या दिवशी घडलेल्या इतर महत्त्वाच्या घटना:
- मराठा इतिहास : मराठा साम्राज्याचे ५ वे छत्रपती, छत्रपती शाहू महाराज (पहिले) यांचा जन्म १८ मे १६८२ रोजी झाला होता.
- चित्रपट इतिहास : १८ मे १९१२ रोजी पूर्णपणे भारतात तयार झालेला ‘पुंडलिक’ हा मूकपट प्रदर्शित झाला होता.
- कृषी क्षेत्र : १८ मे १९७२ रोजी रत्नागिरी जिल्ह्यातील दापोली येथे ‘कोकण कृषी विद्यापीठाची’ (आताचे डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठ) स्थापना झाली.
- पंतप्रधान जन्मदिवस : भारताचे ११ वे पंतप्रधान एच. डी. देवेगौडा यांचा आज जन्मदिवस (१८ मे १९३३) आहे.
- एव्हरेस्ट सर : १८ मे १९९८ रोजी पुण्याच्या सुरेंद्र चव्हाण यांनी जगातील सर्वोच्च शिखर ‘माउंट एव्हरेस्ट’ सर करून महाराष्ट्राचा झेंडा रोवला होता.