पुणे/नाशिक (pragatbharat.com) : महाराष्ट्रातील शेत-शिवारात कमी वेळेत आणि दर्जेदार नफा मिळवून देणारे पीक म्हणून पपई लागवडीला (Papaya Farming) मोठी पसंती मिळत आहे. योग्य बाजारपेठ आणि वर्षभर असणारी मागणी यामुळे यंदाच्या खरिपात पपईच्या लागवडीखालील क्षेत्रात मोठी वाढ होण्याची शक्यता कृषी विभागाने वर्तवली आहे.
हवामान आणि जमिनीची निवड: पपई हे उष्ण आणि दमट हवामानात येणारे पीक आहे. ज्या जमिनीचा सांद्रता निर्देशांक (pH) ६.५ ते ७ के दरम्यान आहे आणि पाण्याचा उत्तम निचरा होतो, अशी मध्यम ते काळी कसदार जमीन पपईसाठी सर्वोत्तम मानली जाते. पपईच्या मुळांना पाणी साचलेले अजिबात चालत नाही, त्यामुळे पाण्याचा निचरा होणारी जमीन निवडणे अत्यंत गरजेचे आहे.
उत्पादन वाढवणाऱ्या सुधारित जाती: अधिक आणि दर्जेदार उत्पादनासाठी कृषी तज्ज्ञांनी खालील सुधारित जातींची शिफारस केली आहे:
- तैवान ७८६ (Red Lady 786): ही जात सध्या बाजारपेठेत सर्वाधिक लोकप्रिय आहे. या जातीची फळे चवीला गोड आणि वाहतुकीसाठी कडक असतात.
- पुसा डेलिशिअस व पुसा मॅजस्टी: या जाती देखील अधिक उत्पादनासाठी चांगल्या मानल्या जातात.
- co-३ आणि co-७: या दक्षिण भारतातील सुधारित जाती असून महाराष्ट्रातही चांगल्या रुजल्या आहेत.
लागवड तंत्रज्ञान आणि खत व्यवस्थापन: पपईची लागवड करताना साधारणपणे ६x६ फूट किंवा ७x५ फूट अंतरावर खड्डे करून करावी. लागवडीपूर्वी खड्ड्यांमध्ये शेणखत, सिंगल सुपर फॉस्फेट आणि कडुलिंबाची पेंड यांचे मिश्रण भरावे. पिकाला ठिबक सिंचनाद्वारे (Drip Irrigation) पाणी दिल्यास पाण्याचा अपव्यय टळतो आणि झाडांची वाढ जोमाने होते. पपई पिकावर प्रामुख्याने ‘करपा’ आणि ‘व्हायरस’ (Leaf Curl Virus) चा प्रादुर्भाव होण्याची शक्यता असते, यासाठी सुरुवातीपासूनच चतुरस्त्र फवारणी आणि रसशोषक किडींचे नियंत्रण करणे आवश्यक आहे.
योग्य नियोजनाने लागवड केल्यास ८ ते १० महिन्यांत पपईचे उत्पादन सुरू होते आणि एकरी लाखांचे उत्पन्न शेतकरी सहज मिळवू शकतात.
