पुणे (pragatbharat.com) : जागतिक राजकारणाला आणि अमेरिकेच्या लोकशाहीला हादरवून टाकणाऱ्या ‘वॉटरगेट घोटाळ्याची’ (Watergate Scandal) सुरुवात आजच्याच दिवशी, म्हणजेच १७ जून १९७२ रोजी झाली होती. या एका राजकीय गुप्तहेर प्रकरणाने आणि भ्रष्टाचाराच्या जाळ्याने पुढे इतके उग्र रूप धारण केले की, अमेरिकेच्या इतिहासात पहिल्यांदाच एका विद्यमान राष्ट्राध्यक्षाला आपल्या पदाचा राजीनामा द्यावा लागला होता.
कशी झाली वॉटरगेट प्रकरणाची सुरुवात? १७ जून १९७२ च्या पहाटे वॉशिंग्टन डी.सी. मधील ‘वॉटरगेट कॉम्प्लेक्स’मध्ये असलेल्या डेमोक्रॅटिक नॅशनल कमिटीच्या (विरोधी पक्ष) कार्यालयात पाच चोरट्यांनी बेकायदेशीरपणे प्रवेश केला. हे पाच जण तिथे केवळ चोरी करण्यासाठी आले नव्हते, तर विरोधी पक्षाचे फोन टॅप करणे, गुप्त दस्तऐवजांचे फोटो काढणे आणि तिथे छुप्या पद्धतीचे इलेक्ट्रॉनिक ऐकण्याची यंत्रे (Bugs) बसवण्यासाठी आले होते. तेथील सुरक्षारक्षकाने पोलिसांना तात्काळ माहिती दिल्याने या पाचही जणांना रंगेहात अटक करण्यात आली.
रिचर्ड निक्सन आणि व्हाईट हाऊसचा संबंध सुरुवातीला ही एक सामान्य चोरी वाटत होती, मात्र ‘द वॉशिंग्टन पोस्ट’ या वृत्तपत्राच्या बॉब वुडवर्ड आणि कार्ल बर्नस्टाईन या दोन शोधपत्रकारांनी या प्रकरणाचा सखोल तपास सुरू केला. तपासादरम्यान असे समोर आले की, अटक करण्यात आलेल्या लोकांचा थेट संबंध तत्कालीन रिपब्लिकन राष्ट्राध्यक्ष रिचर्ड निक्सन (Richard Nixon) यांच्या पुनर्निवडणूक समितीशी होता. निक्सन सरकारने आपल्या सत्तेचा गैरवापर करून विरोधी पक्षाची हेरगिरी केली होती आणि नंतर हा गुन्हा लपवण्यासाठी सीबीआय (FBI) आणि सीआयए (CIA) सारख्या केंद्रीय संस्थांचा वापर करून तपास भरकटवण्याचा प्रयत्न केला होता.
इतिहासातील एकमेव राजीनामा व्हाईट हाऊसमधील अंतर्गत संभाषणांच्या ऑडिओ टेप्स (White House Tapes) समोर आल्यानंतर राष्ट्राध्यक्ष रिचर्ड निक्सन यांचा या घोटाळ्यातील थेट सहभाग जगासमोर उघड झाला. त्यांच्यावर महाभियोग (Impeachment) चालवून त्यांना पदावरून हटवले जाणार हे निश्चित झाले होते. अखेर, नामुष्की टाळण्यासाठी रिचर्ड निक्सन यांनी ८ ऑगस्ट १९७४ रोजी रात्री देशातील जनतेला संबोधित करताना आपल्या राष्ट्राध्यक्ष पदाचा राजीनामा दिला. अमेरिकेच्या इतिहासात राष्ट्राध्यक्ष पदाचा राजीनामा देणारे निक्सन हे पहिले आणि एकमेव राष्ट्राध्यक्ष ठरले. या प्रकरणाने संपूर्ण जगात राजकीय पत्रकारिता आणि पारदर्शकतेचे महत्त्व अधोरेखित केले.
