पुणे (pragatbharat.com) : विज्ञानाच्या इतिहासात आणि मानवी आरोग्याला नवसंजीवनी देणाऱ्या शोधांमध्ये २३ मे हा दिवस अत्यंत सुवर्णाक्षरांनी लिहिला गेला आहे. २३ मे १७८५ रोजी अमेरिकेचे महान संशोधक, शास्त्रज्ञ आणि विचारवंत बेंजामिन फ्रँकलिन यांनी त्यांनी शोधलेल्या ‘बायफोकल चष्म्याच्या’ (Bifocal Glasses) शोधाची अधिकृत घोषणा एका पत्राद्वारे केली होती. हा शोध दृष्टीदोष असलेल्या जगभरातील कोट्यवधी लोकांसाठी एक मोठे वरदान ठरला.
बायफोकल चष्म्याच्या शोधाची पार्श्वभूमी बेंजामिन फ्रँकलिन जसे वयाने मोठे होत गेले, तसा त्यांना एकाच वेळी दोन प्रकारच्या दृष्टीदोषांचा सामना करावा लागला. त्यांना जवळचे वाचण्यासाठी (Presbyopia) आणि दूरचे पाहण्यासाठी (Myopia) अशा दोन्ही त्रासांमुळे वारंवार दोन वेगवेगळे चष्मे बदलावे लागत असत. हा बदल वारंवार करणे अत्यंत त्रासदायक आणि गैरसोयीचे होते. या समस्येवर मात करण्यासाठी त्यांनी स्वतःच एक अनोखा प्रयोग करण्याचे ठरवले.
फ्रँकलिन यांनी लावलेला ऐतिहासिक शोध या समस्येवर उपाय शोधताना फ्रँकलिन यांनी त्यांचे दोन्ही जुने चष्मे घेतले आणि त्यांच्या काचा (Lenses) मधोमध कापल्या. त्यांनी दूरचे पाहण्याची काच वरच्या भागात आणि जवळचे स्पष्ट वाचण्याची काच खालच्या भागात एकाच चौकटीत (Frame) एकत्र बसवली. अशा प्रकारे एकाच चष्म्यातून दोन वेगवेगळ्या अंतरावरील गोष्टी स्पष्ट पाहणे शक्य झाले. त्यांनी २३ मे १७८५ रोजी लंडन येथील आपले मित्र जॉर्ज व्हॉटली यांना लिहिलेल्या पत्रात या ‘बायफोकल’ चष्म्याच्या यशाची अधिकृत माहिती दिली.
आधुनिक जगासाठी ठरले वरदान हा शोध लागण्यापूर्वी लोकांना दोन चष्मे सोबत बाळगावे लागत असत, परंतु फ्रँकलिन यांच्या या एकाच कल्पकतेने चष्मा उद्योगात मोठी क्रांती घडवून आणली. आजच्या आधुनिक युगात जरी प्रगत तंत्रज्ञान आले असले, तरीही बेंजामिन फ्रँकलिन यांनी मांडलेले हेच मूळ तत्त्व वापरून आज जगभरात बायफोकल आणि प्रोग्रेसिव्ह लेन्स तयार केल्या जातात. विज्ञानाचा हाच वारसा आणि मानवी कल्याणाचा हा संकल्प आजही २३ मे रोजी जगभरात अभिमानाने स्मरणात ठेवला जातो.