पुणे (pragatbharat.com) : इतिहास हा केवळ भूतकाळाचा आरसा नसतो, तर तो भविष्याला दिशा देणारा मार्गदर्शक ठरतो. आज ११ जून २०२६. आजच्या दिवशी इतिहासामध्ये अशा अनेक महत्त्वपूर्ण घटना घडल्या ज्यांनी देशाच्या आणि राज्याच्या राजकीय, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जडणघडणीत मोलाचे योगदान दिले. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या कालखंडातील ऐतिहासिक घडामोडींपासून ते भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यातील क्रांतिकारकांच्या स्मृतींपर्यंत, आजचा दिवस अत्यंत महत्त्वाचा आहे. आजच्या दिन:विशेष च्या माध्यमातून आपण या सर्व ऐतिहासिक घटनांचा वेध घेणार आहोत.
### १. पुरंदरचा ऐतिहासिक तह (१६६५)
मराठ्यांच्या इतिहासातील एक अत्यंत कठीण आणि तितकाच मुत्सद्देगिरीचा कालखंड म्हणून पुरंदरच्या तहाकडे पाहिले जाते. ११ जून १६६५ रोजी छत्रपती शिवाजी महाराज आणि मुघलांचा सरदार मिर्झा राजा जयसिंग यांच्यात ऐतिहासिक पुरंदरचा तह झाला होता. मिर्झा राजा जयसिंग याने पुरंदर किल्ल्याला घातलेला वेढा आणि स्वराज्यातील रयतेचे होणारे नुकसान टाळण्यासाठी महाराजांनी अत्यंत व्यावहारिक आणि दूरगामी विचार करून हा तह केला. या तहानुसार महाराजांना आपले २३ किल्ले मुघलांना द्यावे लागले होते, तर १२ किल्ले स्वतःकडे ठेवण्यात आले होते. हा तह केवळ तात्पुरती माघार होती, जी पुढे जाऊन हिंदवी स्वराज्याच्या विस्तारासाठी मोठी रणनीती ठरली.
### २. क्रांतिकारक रामप्रसाद बिस्मिल जयंती (१८९७)
भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यात आपल्या प्राणांची आहुती देणारे महान क्रांतिकारक आणि ‘सरफरोशी की तमन्ना’ या अजरामर गीताचे रचनाकार पंडित रामप्रसाद बिस्मिल यांचा जन्म ११ जून १८९७ रोजी उत्तर प्रदेशातील शाहजहानपूर येथे झाला होता. त्यांनी ब्रिटीश साम्राज्याविरुद्ध सशस्त्र क्रांतीचे रणशिंग फुंकले. काकोरी ट्रेन दरोडा (काकोरी कांड) मधील मुख्य सूत्रधार म्हणून त्यांनी ब्रिटीश सरकारला हादरवून सोडले होते. त्यांच्या या अतुलनीय देशप्रेमामुळे आणि बलिदानामुळे ते आजही तरुण पिढीसाठी ऊर्जेचा मुख्य स्रोत आहेत.
### ३. स्वातंत्र्यसेनानी आणि विदूषी सरलादेवी चौधराणी मृत्यू (१९४५)
भारतातील पहिल्या महिला संघटनांपैकी एक असलेल्या ‘भारत स्त्री महामंडळ’ च्या संस्थापिका, प्रख्यात शिक्षणतज्ज्ञ आणि स्वातंत्र्यसेनानी सरलादेवी चौधराणी यांचे निधन ११ जून १९४५ रोजी झाले. त्यांनी महिलांच्या शिक्षणासाठी आणि राजकीय हक्कांसाठी आयुष्यभर संघर्ष केला. स्वदेशी चळवळीतही त्यांचा सहभाग अत्यंत मोलाचा राहिला आहे.
### ४. आधुनिक काळातील इतर महत्त्वाच्या घडामोडी
* ई-कॉमर्स क्रांती (१९९८): तंत्रज्ञानाच्या जगात आजच्याच दिवशी म्हणजेच ११ जून १९९८ रोजी कॉम्पॅक्ट कंप्यूटर कंपनीने डिजिटल इक्विपमेंट कॉर्पोरेशनला तब्बल ९ अब्ज डॉलर्समध्ये खरेदी केले होते, ज्यामुळे आयटी क्षेत्राला नवीन दिशा मिळाली.
* मराठी साहित्य विश्वातील स्मृती: महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक आणि साहित्यिक चळवळींमध्ये आजचा दिवस विविध स्थानिक व्याख्यानमाला आणि साहित्यिक उपक्रमांनी साजरा केला जातो.
