नवी दिल्ली/मुंबई (pragatbharat.com) : मान्सून देशभरात सक्रिय होण्यापूर्वी केंद्र सरकारने ‘पंतप्रधान पीक विमा योजने’बाबत (PM Fasal Bima Yojana) शेतकरी आणि त्यांच्या कुटुंबांसाठी एक अत्यंत मोठा आणि दिलासादायक निर्णय घेतला आहे. पीक विमाधारक शेतकऱ्याचा मृत्यू झाल्यास त्याच्या मागे कुटुंबाला विम्याची हक्काची रक्कम मिळवण्यासाठी आता सरकारी कार्यालये किंवा बँकांचे उंबरठे झिजवावे लागणार नाहीत. केंद्र सरकारने पीक विम्याच्या क्लेम सेटलमेंटची (विमा दावा मंजुरी) प्रक्रिया अत्यंत सोपी, सुटसुटीत आणि पारदर्शक केली आहे. या नवीन नियमांमुळे अनेक दिवसांपासून प्रलंबित असलेले (Pending Claims) पीक विम्याचे दावे आता झटपट निकाली निघणार असून पीडित शेतकरी कुटुंबांना तातडीने आर्थिक मदत मिळणार आहे.
वारसदारांची पडताळणी आता पूर्णपणे ऑनलाईन जुन्या आणि गुंतागुंतीच्या पद्धतीमुळे मयत शेतकऱ्याच्या कायदेशीर वारसदाराचे (Successor/Nominee) नाव विमा कागदपत्रांवर चढवण्यासाठी आणि पुढील प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी अनेक महिने, काही वेळा तर वर्षभर वाट पाहावी लागत होती. सर्व कागदपत्रे वेळेत देऊनही प्रशासकीय दिरंगाईमुळे शेतकरी कुटुंबे हताश होत होती. यावर उपाय म्हणून सरकारने आता वारसदार पडताळणीची संपूर्ण प्रक्रिया ‘डिजिटल’ केली आहे. नवीन प्रणालीनुसार, पीक विम्याचा अर्ज भरतानाच वारसदाराची माहिती, आवश्यक ओळखपत्रे आणि बँक खात्याची सविस्तर माहिती ऑनलाईन पडताळून घेतली जाईल. एखाद्या वेळेस तांत्रिक अडचण आल्यास स्थानिक महसूल अधिकाऱ्यांच्या (Revenue Officers) मदतीने ती जागेवरच झटपट पूर्ण केली जाईल, जेणेकरून कागदपत्रांसाठी शेतकऱ्यांना वारंवार त्रास दिला जाणार नाही.
थेट बँक खात्यात पैसे जमा; दलालांची साखळी होणार हद्दपार या नव्या डिजिटल आणि पारदर्शक व्यवस्थेमुळे विमा प्रक्रियेतील सर्वात मोठे अडथळे ठरणारे ‘सरकारी बाबू’ आणि मधले दलाल पूर्णपणे हद्दपार होणार आहेत. विमा मंजूर करून देण्यासाठी किंवा फाईल पुढे सरकवण्यासाठी शेतकऱ्यांची आर्थिक पिळवणूक करणाऱ्या मध्यस्थांना आता कोणताही वाव उरलेला नाही. वारसदाराची कागदपत्रे ऑनलाईन अपडेट होताच, विम्याची रक्कम थेट मयत शेतकऱ्याच्या पत्नीच्या किंवा वारसदाराच्या बँक खात्यात ‘डायरेक्ट बेनिफिट ट्रान्सफर’ (DBT) पद्धतीने जमा केली जाईल. या क्रांतिकारी निर्णयामुळे विमा कंपन्यांच्या मनमानी कारभाराला आणि वेळखाऊ प्रक्रियेला मोठा लगाम बसणार असून, संकटात सापडलेल्या बळीराजाच्या कुटुंबाला मोठा मानसिक व आर्थिक आधार मिळाला आहे.
